

D4089

@#། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། @##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་བྷི་དྷརྨ་ཀོ་ཥཱ་ཀཱ་རི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་ཞིག་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་ཞིང་། །འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་པ། །དོན་བཞིན་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཆོས་མངོན་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རབ བཤད་བྱ།།ཆོས་མངོན་ཤེས་རབ་དྲི་མེད་རྗེས་འབྲང་བཅས། །དེ་ཐོབ་བྱ་ཕྱིར་གང་དང་བསྟན་བཅོས་གང་། །འདིར་དེ་དོན་དུ་ཡང་དག་ཆུད་ཕྱིར་རམ། །འདི་ཡི་གནས་དེ་ཡིན་པས་ ཆོས་མངོན་མཛོད།།ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་མེད་པར་ཉོན་མོངས་རྣམས། །གང་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་མེད་ལ། །ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་སྲིད་མཚོ་འདིར་ འཁྱམས་ཏེ།།དེ་བས་དེ་ཕྱིར་འདི་ནི་སྟོན་པས་གསུངས་སོ་ལོ། །ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། །ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཟག་བཅས་གང་ཕྱིར་དེ་དག་ལ། ། ཟག་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །འདུས་མ་བྱས་རྣམ་གསུམ་ཡང་སྟེ། །ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས། །དེ་ལ་ནམ་མཁའ་མི་སྒྲིབ་པའོ་། །སོ་སོར་བརྟགས་པས འགོག་པ་གང་།།བྲལ་བའོ་སོ་སོ་སོ་སོ་ཡིན། །སྐྱེ་ལ་གཏན་དུ་གེགས་བྱེད་པ། །འགོག་གཞན་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་པས། །འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ཀྱང་། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ། །དེ་དག་ཉིད་དུས་ གཏམ་གཞི་དང་།།ངེས་པར་འབྱུང་བཅས་གཞི་དང་བཅས། །གང་དག་ཟག་བཅས་ཉེར་ལེན་པའི། །ཕུང་པོའང་དེ་དག་འཐབ་བཅས་ཀྱང་། །སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་དང་། །ལྟ་གནས་སྲིད་པའང་དེ་དག་ཡིན། ། གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན། །ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན། །མིག་ལ་སོགས་གཟུགས་དང་བ་རྣམས། །གཟུགས་རྣམ་གཉིས་དང་རྣམ་ཉི་ཤུ། །སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། །རོ་ནི རྣམ་དྲུག་དྲི་རྣམ་བཞི།།རེག་བྱ་བཅུ་གཅིག་བདག་ཉིད་དོ། །གཡེངས་དང་སེམས་མེད་པ་ཡི་ཡང་། །དགེ་དང་མི་དགེ་རྗེས་འབྲེལ་གང་། །འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། །དེ་ནི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་བརྗོད། །འབྱུང་བ་དག་ནི་ས་ ཁམས་དང་།།ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ཁམས་རྣམས། །འཛིན་པ་ལ་སོགས་ལས་སུ་གྲུབ། །སྲ་གཤེར་དྲོ་ཉིད་གཡོ་བ་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ནི་ཐ་སྙད་དུ། །ཁ་དོག་དབྱིབས་ལ་ས་ཞེས་བརྗོད། །ཆུ་མེ་ཡང་ངོ་རླུང་ཚོགས་ཁམས། །ཉིད་ཡིན་དེ་དང་འདྲ་བའང་ཡིན། ། དབང་དོན་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་ནི་ཁམས་བཅུར་འདོད། །ཚོར་བ་མྱོང་བའོ་འདུ་ཤེས་ནི། །མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན། །དེ་གསུམ་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་དང་། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་བཅས་པ་ནི། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ མཆེད་ཁམས་ཞེས་བྱ།།རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན། །ཁམས་བདུན་དག་ཏུ་འང་འདོད་པ་སྟེ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ཡིད། །དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །དྲུག་པའི་རྟེན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ ཕྱིར།།ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདོད། །ཕུང་པོ་དང་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །ཁམས་གཅིག་གིས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུས། །རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། །གཞན་གྱི་དངོས་དང་མི་ལྡན་ཕྱིར། །མིག་ལ་སོགས་པ་གཉིས་མོད་ཀྱི། །རིགས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་ ཤེས།།འདྲ་བའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་གཅིག་ཉིད། །མཛེས་བྱའི་ཕྱིར་ན་གཉིས་བྱུང་ངོ་། །སྤུངས་དང་སྐྱེ་སྒོ་རིགས་ཀྱི་དོན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ཡིན། །རྨོངས་དབང་འདོད་རྣམ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །རྩོད་པའི་རྩ་བར་ གྱུར་པ་དང་།།འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཕྱིར་རིམ་རྒྱུའི་ཕྱིར། །སེམས་བྱུང་རྣམས་ལས་ཚོར་བ་དང་། །འདུ་ཤེས་ལོགས་ཤིག་ཕུང་པོར་གཞག་།ཕུང་པོ་དག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས། །དོན་དུ་མི་རུང་ཕྱིར་མ་བཤད། །རིམ་ནི་རགས་དང་ཀུན་ཉོན་མོངས། །སྣོད་སོགས་དོན་ཁམས་ ཇི་བཞིན་ནོ།

阿毗达磨俱舍论颂
梵语：Abhidharmakośakārikā
藏语：法藏论颂
顶礼文殊童子！
顶礼彻底断除一切黑暗、
从轮回泥潭中救度众生、
如实开示的导师！
我将详细阐述阿毗达磨藏论。
阿毗达磨智慧及其无垢随行，
为获得彼故，何者与何论，
为通达此义，
或因此处是彼处，故名阿毗达磨藏。
若无诸法之详细分别，则无法寂灭诸烦恼，
因为无有寂灭烦恼之方便，
由烦恼故众生漂泊于此轮回海中，
是故导师说此论。
有漏无漏诸法中，
除道以外诸有为，
皆是有漏，因为于彼等，
诸漏遍增长故。
无漏道谛及
三种无为法：
虚空与二灭，
其中虚空无障碍。
择灭即是
各别离系，
永远遮止生起，
非择灭非由择力。
有为法即是
色等五蕴，
彼等即是言论依、
出离依及所依。
诸有漏取蕴，
彼等亦有诤，
苦集世间及
见处有亦是彼等。
色为五根五境及
无表色，
彼等之识依，
眼等清净色。
色有二十种，
声有八种，
味有六种香有四种，
触有十一自性。
散乱及无心，
善不善相续，
以大种为因，
说为无表色。
大种即地界、
水火风界，
以持等业成，
坚湿暖动性。
世间言说中，
说色形为地，
水火亦尔，风聚即界，
似彼者亦是。
唯彼根境，
许为十处界，
受即领纳，想即
取相自性。
行蕴异于四蕴，
彼三及无表色、
无为法，
名法处界。
识即了别，
亦是意处，
许为七界，
即六识及意。
六识无间
所生识即意。
为成第六依，
许有十八界。
蕴处界
一摄一切，
以自性故，
不具他性故。
虽有眼等二，
种类行境识，
由相同故唯一界，
为庄严故说二。
聚生门种义，
即蕴处界。
为对治愚痴、增上欲三故，
说蕴等三。
因是诤根及
轮回因故、次第因故，
于心所中受与
想别立为蕴。
无为不摄于蕴中，
因不堪为义故未说。
次第依粗、遍染污、
器等义如界。

།ད་ལྟའི་དོན་ཕྱིར་དང་པོ་ལྔ། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་དོན་ཕྱིར་བཞི། །གཞན་མི་ཆེས་རིང་མྱུར་འཇུག་ཕྱིར། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་གནས་བཞིན་རིམ། །བྱེ་བྲག་དོན་དང་གཙོ་བོའི་ཕྱིར། །ཆོས་མང་བ་དང་མཆོག་བསྡུས་ཕྱིར། །གཅིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ དང་།།གཅིག་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་དག་།གང་རྣམས་ཐུབ་པས་གསུངས་དེ་དག་།ཚིག་གམ་མིང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་དག་ཏུ་འདུས། །ཁ་ཅིག་བསྟན་བཅོས་ཚད་ཅེས་ཟེར། །ཕུང་ པོ་ལ་སོགས་གཏམ་རེ་ཡིན།།སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མཐུན་པར་གསུངས། །དེ་བཞིན་གཞན་ཡང་ཅི་རིགས་པར། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ནི། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ལེགས་དཔྱད་དེ། །ཇི་སྐད་བཤད་པར་བསྡུ་བར་བྱ། །བུ་ ག་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཤེས་བྱ།།སྣང་དང་མུན་པ་དག་ཡིན་ལོ། །ཟག་དང་བཅས་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །རྣམ་ཤེས་ཁམས་ཡིན་སྐྱེ་བའི་རྟེན། །བསྟན་ཡོད་འདིར་ནི་གཟུགས་གཅིག་པུ། །ཐོགས་དང་བཅས་པ་གཟུགས་ཅན་བཅུ། །ལུང་མ་བསྟན་བརྒྱད་དེ་ དག་ཉིད།།གཟུགས་སྒྲ་མ་གཏོགས་གཞན་རྣམ་གསུམ། །འདོད་ཁམས་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་བཅུ་བཞིའོ། །དྲི་དང་རོ་དང་སྣ་དང་ནི། །ལྕེ་ཡི་རྣམ་ཤེས་ཁམས་མ་གཏོགས། །གཟུགས་མེད་གཏོགས་པ་ཡིད་དང་ནི། །ཆོས་དང་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁམས།།དེ་གསུམ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཟག་བཅས་སོ། །རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡིན། །ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྣམ་གསུམ་མོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀ་སྤངས། །ངེས་པར་རྟོག་ དང་རྗེས་དྲན་པའི།།རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་མི་རྟོག་།དེ་དག་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་གཡེང་། །ཡིད་ཀྱི་དྲན་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད། །དམིགས་བཅས་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ཀྱང་མ་ཟིན་དགུ། །བརྒྱད་པོ་དེ་དག་རྣམས་དང་སྒྲ། །དགུ་པོ་གཞན་ནི་རྣམ་པ་ གཉིས།།རེག་བྱ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་དགུ་པོ་ནི། །འབྱུང་གྱུར་ཆོས་ཁམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་། །གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་བསགས་པའོ། །གཅོད་བྱེད་གཅད་པར་བྱ་བ་ཉིད། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་ཁམས་བཞི་ཡིན། །དེ་བཞིན་བསྲེག་བྱ་འཇལ་ བྱེད་པའོ།།སྲེག་དང་གཞལ་ལ་མི་མཐུན་སྨྲ། །རྣམ་པར་སྨིན་ལས་བྱུང་བ་དང་། །རྒྱས་ལས་བྱུང་བ་ནང་གི་ལྔ། །སྒྲ་ནི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་མིན། །རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། །ཐོགས་པ་མེད་བརྒྱད་གཞན་རྣམ་གསུམ། །རྫས་དང་ལྡན་གཅིག་ཐ་མ་གསུམ། ། སྐད་ཅིག་མ་སྟེ་མིག་དང་ནི། །རྣམ་ཤེས་ཁམས་དག་སོ་སོ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་འཐོབ་པ་ཡོད། །ནང་གི་བཅུ་གཉིས་གཟུགས་ལ་སོགས། །མ་གཏོགས་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །སྟེན་པ་དང་བཅས་ལྷག་མ་ནི། །དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན། །གང་ཞིག་རང་གི ལས་མི་བྱེད།།བཅུ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ལྔ་ཡང་ཐ་མ་གསུམ་རྣམ་གསུམ། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤང་མིན། །གཟུགས་མིན་དྲུག་པ་མིན་སྐྱེས་མིན། །མིག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཕྱོགས་ནི། །ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པ་བརྒྱད། །རྣམ་ཤེས་ལྔ་དང་ མཚུངས་སྐྱེས་བློ།།ངེས་རྟོག་མེད་ཕྱིར་ལྟ་མ་ཡིན། །མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་སྟེན་བཅས། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་མིན། །གང་ཕྱིར་བར་དུ་ཆོད་པ་ཡི་། །གཟུགས་ནི་མཐོང་བ་མིན་ཕྱིར་ལོ། །མིག་ནི་གཉིས་ཀ་དག་གིས་ཀྱང་། །མཐོང་སྟེ་གསལ་བར་ མཐོང་ཕྱིར་རོ།།མིག་དང་ཡིད་དང་རྣ་བ་ནི། །ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་གསུམ་གཞན་དུ། །སྣ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་ནི། །ཡུལ་ནི་མཉམ་པ་འཛིན་པར་འདོད། །ཐ་མའི་རྟེན་འདས་ལྔ་རྣམས་ཀྱི། །དེ་དག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའང་ཡིན། །དེ་དག་གྱུར་པས་འགྱུར་ཉིད་ཕྱིར། ། རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་དག་གིས་ནི་རྣམ་ཤེས་བསྟན། །ལུས་ལ་འོག་མའི་མིག་མ་ཡིན། །མིག་གི་གོང་མའི་གཟུགས་མ་ཡིན། །རྣམ་པར་ཤེས་པའང་དེ་ཡི་གཟུགས། །ལུས་ཀྱིའང་གཉིས་ཀ་ཐམས་ཅད་དུ། །རྣ་བའང དེ་བཞིན་གསུམ་དག་ནི།།ཐམས་ཅད་རང་གི་ས་པ་ཉིད། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འོག་དང་ནི། །རང་གི་ས་ཡིད་མ་ངེས་ཏེ། །གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་ཤེས་ཕྱི་ཡི་ལྔ། །འདུས་མ་བྱས་ཆོས་རྟག་པའོ།

为了现在的义利故先说五种，为了从大种所生的义利故说四种，为了他人不太远而速入故，或者是如实而住的次第，为了别义和主要义利故，为了法多和摄胜义故，一是色处，一是法处所摄。
佛陀所说八万法蕴，彼等皆是语言或名称，彼等摄于色和行蕴中。有些人说论典量，蕴等只是一种谈论，为对治诸行故，说法蕴相顺。
如是其他也应当如理，蕴处界等，应当善加观察自相，如所说而摄。
孔隙是虚空界，明与暗是所知。有漏识是识界，是生起所依。
此处所表示唯一色，有对十种色，无记八种即是彼等，除色声外余三种。欲界所摄一切，色界有十四。香与味及鼻与舌识界除外。
无色界所摄意及法与意识界，彼三有漏无漏，其余诸法唯有漏。有寻有伺是五识界，最后三者三种，其余舍二种。
决定寻思及随念的分别念即是无分别，彼等是意慧散乱，意念一切性。有所缘七心界，法界一半也未执受九种，彼等八种及声，其他九种二种。
触有二种，其余九种色法，大种所生及法界一分，十种色法是积聚。能割所割性，外界四种，如是所烧能称量，烧及称量不相顺说。
异熟所生及长养所生内五种，声非异熟所生，等流所生异熟生。无对八种余三种，实有一种最后三。
刹那性即眼与识界各别及俱时可得。内十二除色等，称为法者，有所依及余者，彼等相应也是。
某些不作自业，十种是修所断，五种及最后三者三种，非烦恼非见断。
非色非六非生，眼与法界分是见，有八种。五识及俱生慧，无决定寻故非见。眼见诸色有所依，依彼之识非能见，因为被遮障的色不能见故。
眼以二种见，因为明显见故。眼意耳三者，与境不接触，其他鼻等三，许能取等量境。
最后依过去五种，彼等也是俱生，因彼等变故变，所依是眼等。故因不共故，彼等说为识。身非下地眼，眼非上地色。
识亦如是彼之色，身二者一切处。耳亦如是三者，一切是自地。身识下地及自地，意不定，二识外五，无为法是常。

།ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་དང་གང་དག་ནི། །བཅུ་གཉིས་ནང་གིར་བཤད་དབང་པོ། །ཆོས་ མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས།ཁམས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་དང་པོའོ།། །།ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་དོན་བཞི་ལ། །དབང་བྱེད་བཞི་རྣམས་གཉིས་ལ་ལོ་། །ལྔ་དང་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ནི། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་བྱང་ ལ།།རང་གི་དོན་དང་ཐམས་ཅད་ལ། །དམིགས་པར་དབང་བྱེད་ཕྱིར་དབང་དྲུག་།མོ་ཉིད་ཕོ་ཉིད་ལ་དབང་ཕྱིར། །ལུས་ལས་མོ་དང་ཕོ་དབང་དག་།རིགས་གནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་། །རྣམ་པར་བྱང་ལ་དབང་བྱེད་ཕྱིར། །སྲོག་དང་ཚོར་བ་རྣམས་དང་ནི། །དད་ སོགས་དབང་པོ་ལྔར་འདོད་དོ།།མྱ་ངན་འདས་སོགས་གོང་ནས་གོང་། །འཐོབ་པ་ལ་ནི་དབང་བྱེད་ཕྱིར། །ཀུན་ཤེས་བྱེད་དང་ཀུན་ཤེས་དང་། །དེ་བཞིན་ཀུན་ཤེས་ལྡན་དབང་པོ། །སེམས་ཀྱི་རྟེན་དང་དེའི་བྱེ་བྲག་།གནས་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཉིད། །ཚོགས་ དང་རྣམ་བྱང་ཇི་སྙེད་པ།།དབང་པོ་དག་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ། །ཡང་ན་འཇུག་པའི་རྟེན་དང་ནི། །སྐྱེ་དང་གནས་དང་ཉེར་སྤྱོད་ལས། །བཅུ་བཞི་དེ་བཞིན་ལྡོག་པ་ལ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཚོར་སིམ་པ་མ་ཡིན་གང་། །སྡུག་བསྔལ་དབང་པོའོ་སིམ་པ་ནི། ། བདེ་བའོ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན། །སེམས་ཀྱི་དེ་ནི་བདེ་དབང་པོ། །གཞན་ན་དེ་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན། །སེམས་ཀྱི་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ། །ཡིད་མི་བདེ་བའོ་བཏང་སྙོམས་ནི། །བར་མའོ་གཉིས་ཀའི་མི་རྟོག་ཕྱིར། །མཐོང་བསྒོམ་མི་སློབ་ལམ་ལ་དགུ། །གསུམ་ཡིན གསུམ་ནི་དྲི་མ་མེད།།གཟུགས་ཅན་སྲོག་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་།ཟག་དང་བཅས་པ་དགུ་རྣམ་གཉིས། །སྲོག་ནི་རྣམ་སྨིན་བཅུ་གཉིས་གཉིས། །ཐ་མ་བརྒྱད་དང་ཡིད་མི་བདེ། །མ་གཏོགས་པ་སྟེ་དེ་གཅིག་ནི། །རྣམ་པར་སྨིན་བཅས་བཅུ་རྣམ་གཉིས། །ཡིད་དང་ ཚོར་གཞན་དད་ལ་སོགས།།དགེ་བ་བརྒྱད་ཡིད་མི་བདེ་བ། །རྣམ་གཉིས་ཡིད་དང་ཚོར་གཞན་ནི། །རྣམ་གསུམ་གཞན་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་།དྲི་མེད་མ་གཏོགས་འདོད་པར་གཏོགས། །ཕོ་མོའི་དབང་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་།མ་གཏོགས་གཟུགས་གཏོགས་གཟུགས་ཅན་ དང་།།བདེ་བའང་མ་གཏོགས་གཟུགས་མེད་གཏོགས། །ཡིད་དང་ཚོར་བ་གསུམ་རྣམ་གསུམ། །གཉིས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་ཡིད་མི་བདེ། །དགུ་ནི་བསྒོམ་པས་ལྔ་པོ་ནི། །སྤང་བར་བྱ་མིན་ཡང་གསུམ་མིན། །འདོད་པར་དང་པོར་རྣམ་སྨིན་གཉིས། །རྙེད་དེ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་ བས་མིན།།དེ་ཡིས་དྲུག་གམ་བདུན་ནམ་བརྒྱད། །གཟུགས་ན་དྲུག་གོ་གོང་མར་གཅིག་།གཟུགས་མེད་དག་ཏུ་འཆི་བ་ནི་། །སྲོག་དང་ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཉིད། །འགག་པར་འགྱུར་རོ་གཟུགས་ན་བརྒྱད། །འདོད་པར་བཅུའམ་དགུའམ་བརྒྱད། །རིམ་གྱིས་ འཆི་བ་དག་ལ་བཞི།།དགེ་ལ་ཐམས་ཅད་དག་ཏུ་ལྔ། །འབྲས་བུ་ཐ་མ་གཉིས་དགུས་འཐོབ། །གཉིས་ནི་བདུན་དང་བརྒྱད་དང་དགུས། །བཅུ་གཅིག་དག་གིས་དགྲ་བཅོམ་ཉིད། །འགའ་ཞིག་སྲིད་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན། །བཏང་སྙོམས་དང་ནི་སྲོག་དང་ནི། །ཡིད་ དང་ལྡན་ལ་ངེས་གསུམ་ལྡན།།བདེ་ལུས་ལྡན་ལ་བཞི་དག་དང་། །མིག་སོགས་ལྡན་ལ་ལྔ་དང་ལྡན། །ཡིད་བདེ་ལྡན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལྡན། །བདུན་དང་མོ་ཡི་དབང་སོགས་ལྡན། །བརྒྱད་དང་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པ་ཡི། །དབང་པོ་ལྡན་ལ་བཅུ་གཅིག་ལྡན། ། ཀུན་ཤེས་བྱེད་པའི་དབང་ལྡན་ལ། །བཅུ་གསུམ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །དགེ་མེད་ནང་ན་ཉུང་ལྡན་པ། །ལུས་ཚོར་སྲོག་ཡིད་བརྒྱད་དང་ལྡན། །གཟུགས་མེད་བྱིས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །བཏང་སྙོམས་སྲོག་ཡིད་དགེ་རྣམས་དང་། །མང་པོར་ལྡན་ལ་བཅུ་དགུ་སྟེ། །དྲི མ་མེད་རྣམས་མ་གཏོགས་སོ།།མཚན་གཉིས་འཕགས་པ་ཆགས་བཅས་ཏེ། །མཚན་གཅིག་དྲི་མེད་གཉིས་མ་གཏོགས། །འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ལུས་དབང་ལྡན་ལ་རྫས་དགུའོ། །དབང་པོ་གཞན་ལྡན་རྫས་བཅུའོ།

法的半分与全分，十二内处所说的根，此为《阿毗达磨俱舍论》中宣说界品第一品。
五根对于四境起作用，四根对于二境起作用，五根与八根，对于烦恼与清净，
对于自境与一切境，因为能主导所缘故为六根，因为主导女性与男性，故身根中有女根与男根，
因为主导种姓、烦恼与清净，故立命根、诸受根以及信等五根。
因为主导获得涅槃等渐次增上，故有未知当知根、已知根以及具知根。
心之所依及其差别，住处与烦恼性，资粮与清净有几许，根亦有尔许。
或者由趣入所依及生住受用，十四根如是，对于还灭，其余诸根亦复如是。
身受不悦为苦根，悦为乐根，第三禅中，心之悦为乐根。
余处彼为喜根，心不悦为忧根，舍为中性，因为二者皆无分别。
见道修道无学道中九根，三根为三，三根无漏。
色根命根与苦根，有漏九根二种性，命根异熟十二二，除最后八与忧根，
彼一为异熟等，十根二种性，意根与余受根信等，善根八与忧根，
二性意根与余受根，三性其余一性，除无漏属欲界，除男女根与苦根，
除此属色界色根，除乐根属无色界，意根与三受三性，忧根二种所断，
九根修所断，五根非所断，另三非所断，欲界初得异熟二，
化生者非得，彼得六或七或八，色界六根，上界一根，无色界中死时，
命根意根与舍根，将灭，色界八根，欲界十或九或八，次第死时四根，
善道中一切处五根，最后二果由九根获得，二果由七八九根得，十一根得阿罗汉果，
说此为某些有情，与舍根命根及意根，相应者定具三根，与乐身根相应具四根，
与眼等相应具五根，与喜根相应亦与苦根相应，七根与女根等相应，八根与具知根相应，
与具知根相应者具十一根，与未知当知根相应者，具十三根，
无善根者最少相应，身受命意八根相应，无色界凡夫亦如是，与舍根命意诸善根，
多相应者具十九根，除去无漏诸根，二形圣者具贪欲，一形除二无漏，
欲界中无根及无声之极微尘有八事，具身根者九事，具余根者十事。

། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངེས་ལྷན་ཅིག་།ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་། །ཐོབ་པའམ་སེམས་བྱུང་རྣམ་ལྔ་སྟེ། །ས་མང་ལ་སོགས་ཐ་དད་ཕྱིར། །ཚོར་དང་སེམས་པ་འདུ་ཤེས་དང་། །འདུན་དང་རེག་དང་བློ་གྲོས་དྲན་། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་མོས་པ་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན སེམས་ཐམས་ཅད་ལ།།དད་དང་བག་ཡོད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས། །བཏང་སྙོམས་ངོ་ཚ་ཤེས་ཁྲེལ་ཡོད། །རྩ་བ་གཉིས་རྣམ་མི་འཚེ་དང་། །བརྩོན་འགྲུས་རྟག་ཏུ་དགེ་ལ་འབྱུང་། །རྨོངས་དང་བག་མེད་ལེ་ལོ་དང་། །མ་དད་པ་དང་རྨུགས་དང་རྒོད། །ཉོན་མོངས་ ཅན་ལ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་།།མི་དགེ་ལ་ནི་ཁྲེལ་མེད་དང་། །ངོ་ཚ་མེད་པའོ་ཁྲོ་བ་དང་། །ཁོན་དུ་འཛིན་དང་གཡོ་དང་ནི། །ཕྲག་དོག་འཚིག་འཆབ་སེར་སྣ་དང་། །སྒྱུ་དང་རྒྱགས་དང་རྣམ་འཚེ་ནི། །ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ས་པ་རྣམས། །འདོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ནི། །རྟོག་ དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་གཉིས། །ལ་ལ་དག་ཏུ་འགྱོད་པ་བསྣན། །མི་དགེ་བ་ནི་མ་འདྲེས་དང་། །ལྟ་དང་ལྡན་ལའང་ཉི་ཤུ་འབྱུང་། །ཉོན་མོངས་བཞི་དང་ཁྲོ་སོགས་དང་། །འགྱོད་པ་དང་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག་།བསྒྲིབས་ལ་བཅོ་བརྒྱད་ལུང་ མ་བསྟན།།གཞན་ལ་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འདོད། །གཉིད་ནི་ཀུན་ལ་མི་འགལ་ཕྱིར། །གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་བསྣན་ནོ། །དེ་ལས་འགྱོད་གཉིད་མི་དགེ་རྣམས། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་མེད། །རྟོག་པའང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན། །དེ་ཡི་གོང་ན་དཔྱོད་པ་ཡང་། །མ་ གུས་ངོ་ཚ་མེད་ཁྲེལ་མེད།།ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །དགའ་དང་གུས་ཉིད་ངོ་ཚ་ཤེས། །དེ་གཉིས་འདོད་དང་གཟུགས་དག་ན། །རྟོག་དང་དཔྱོད་པ་རྩིང་ཞིབ་ཉིད། །ང་རྒྱལ་ཁེངས་པ་རྒྱགས་པ་ནི། །རང་གི་ཆོས་ལ་ཆགས་པ་ཡི། །སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའོ། ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ནི། །དོན་གཅིག་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་། །རྟེན་དང་དམིགས་དང་རྣམ་བཅས་དང་། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའང་རྣམ་པ་ལྔ། །མི་ལྡན་པ་ཡི་འདུ་བྱེད་རྣམས། །ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་སྐལ་མཉམ་དང་། །འདུ་ཤེས་མེད་སྙོམས་འཇུག་པ དང་།།སྲོག་དང་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ནི། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །ཐོབ་པ་རྙེད་དང་ལྡན་པའོ། །ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་རང་རྒྱུད་དུ། །གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་འགོག་གཉིས་ཀྱི། །དུས་གསུམ་པ་ཡི་རྣམ་པ་གསུམ། །དགེ་ལ་སོགས་ཀྱི་དགེ་ལ་སོགས། །དེར་ གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རང་ཁམས་པ།།མ་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི། །སློབ་དང་མི་སློབ་མིན་གྱི་གསུམ། །སྤང་བྱ་མིན་པའི་རྣམ་གཉིས་འདོད། །ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །མངོན་ཤེས་སྤྲུལ་པ་མ་གཏོགས་པ། །བསྒྲིབས་པའི་གཟུགས་ཀྱིའང་འདོད་ པ་ན།།གཟུགས་ཀྱི་སྔར་ནི་སྐྱེ་བ་མེད། །མ་ཐོབ་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན། །འདས་མ་སྐྱེས་ཀྱི་དེ་རྣམ་གསུམ། །འདོད་སོགས་གཏོགས་དང་དྲི་མེད་ཀྱིའང་། །ལམ་མ་ཐོབ་པ་སོ་སོ་ཡི། །སྐྱེ་བོར་འདོད་དོ་དེ་ཐོབ་དང་། །ས་འཕོས་ནས་ནི་རྣམ་ཉམས་འགྱུར། ། སྐལ་མཉམ་སེམས་ཅན་འདྲ་བའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་འདུ་ཤེས། །མེད་པར་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །འགོག་པའོ་རྣམ་སྨིན་དེ་འབྲས་ཆེ། །དེ་བཞིན་འདུ་ཤེས་མེད་སྙོམས་འཇུག་།བསམ་གཏན་ཐ་མར་འབྱུང་འདོད་པས། །དགེ་བའོ་སྐྱེས་ནས་མྱོང འགྱུར་ཉིད།།འཕགས་པའི་མ་ཡིན་དུས་གཅིག་འཐོབ་། །འགོག་པ་ཞེས་པའང་དེ་བཞིན་ཉིད། །འདི་གནས་དོན་དུ་སྲིད་རྩེ་སྐྱེས། །དགེ་བའོ་གཉིས་སུ་མྱོང་འགྱུར་དང་། །མ་ངེས་འཕགས་པའི་སྦྱོར་བས་འཐོབ། །ཐུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཐོབ་བྱ་། །དང་པོར་མ་ ཡིན་སྐད་ཅིག་མ།།སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིས་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་འདོད་དང་གཟུགས་རྟེན་ཅན། །འགོག་པ་དང་པོར་མིའི་ནང་དུ། །སྲོག་ནི་ཚེ་ཡིན་དྲོད་དང་ནི། །རྣམ་ཤེས་རྟེན་གང་ཡིན་པའོ།

心与心所必定俱起，一切是有为法相，获得或心所有五种，多地等故有差别。受与思以及想，欲与触及慧念，作意以及胜解，三摩地，一切心。信与正知正念，舍与惭愧有，二根及不害，精进常生于善。痴与放逸懈怠，不信以及昏掉，烦恼常时生。不善有无愧，及无惭忿，恨与谄以及，嫉妒恼覆悭，诳与骄与害，是小烦恼地法。欲界善心中，有寻有伺故，心所二十二，于某处加悔。不善无杂染，及具见二十生。四烦恼忿等，及悔二十一。有覆十八无记，余者许十二。睡眠于一切无违故，于何处有则加彼。其中悔睡不善等，初禅中皆无。寻于殊胜禅，彼上伺亦无。不敬无惭无愧，不见罪过患。喜与敬惭知，二者欲色有。寻伺粗细性，慢与憍与骄，于自法贪著，心之究竟也。心与意及识，一义心心所，所依所缘相，相应亦五种。不相应行法，得与非得同分，无想等至及，命根诸相及，名身等亦尔。得谓获与具，得非得自相续，所摄诸法二灭，三世有三种。善等之善等，彼摄诸自界，非摄有四种。学无学非三，非所断二许。无记得俱生，除通及变化，有覆色亦欲，色前无生起。非得无覆无记，过未之三种。欲等摄无漏，道未得各别，凡夫所许得，及地转则失。同分谓有情相似。无想者无想，灭心心所法，异熟彼果大。如是无想定，末禅生欲求，是善顺生受，非圣一时得。灭尽亦如是，此住为有顶，是善二受及，不定圣行得。佛菩提所得，非初刹那，三十四刹那，而得故。二者依欲色，灭尽初人中，命谓寿暖及，识所依者是。

།མཚན་ཉིད་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། །རྒ་དང་གནས་དང་མི་རྟག་ཉིད། །དེ་ དག་སྐྱེ་བའི་སྐྱེས་ལ་སོགས།།དེ་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག་།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་ནི། །སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་མིན། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ནི། །མིང་དང་ངག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས། །འདོད་དང་གཟུགས་གཏོགས་སེམས་ཅན་སྟོན། །རྒྱུ་མཐུན་ ལུང་བསྟན་མིན་དེ་བཞིན།།སྐལ་མཉམ་རྣམ་པར་སྨིན་པའང་ཡིན། །ཁམས་གསུམ་པ་སྟེ་ཐོབ་རྣམ་གཉིས། །མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་སྙོམས་འཇུག་དང་། །མི་ལྡན་པ་དག་རྒྱུ་མཐུན་པ། །བྱེད་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། །སྐལ་མཉམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་དང་རྣམ་སྨིན་དང་། །རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས། །འབྱུང་བཞིན་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་དང་། །སེམས་དང་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་བཞིན། །སེམས་ལས་བྱུང་དང་སྡོམ གཉིས་དང་།།སེམས་དང་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད། །སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་དུས་དང་ནི། །འབྲས་སོགས་དགེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །སྐལ་མཉམ་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བའོ། །རང་རིགས་ས་པའོ་སྔར་སྐྱེས་རྣམས། །ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ ཡིན།།སྦྱོར་བྱུང་དེ་གཉིས་ཁོ་ནའི་ཡིན། །ཐོས་དང་བསམས་བྱུང་ལ་སོགས་པ། །མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ནི་སེམས་དག་དང་། །སེམས་བྱུང་རྟེན་མཚུངས་ཅན་རྣམས་སོ། །ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རྣམས་ཀྱི་རང་ས་ཀུན་འགྲོ་སྔ་། །རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་དང་། ། དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམས་ཁོ་ན། །ཀུན་འགྲོ་སྐལ་མཉམ་དུས་གཉིས་པ། །གསུམ་པོ་དག་ནི་དུས་གསུམ་པ། །འདུས་བྱས་བྲལ་བཅས་འབྲས་བུ་ཡིན། །འདུས་མ་བྱས་ལ་དེ་དག་མེད། །རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་ཐ་མའི་ཡིན། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་པོའི་ཡིན། །རྒྱུ་མཐུན སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོ་བའི།།སྐྱེས་བུ་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་ཡིན། །རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །སེམས་ཅན་བརྗོད་ལུང་བསྟན་ཕྱིས་འབྱུང་། །རྒྱུ་མཐུན་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའོ། །བྲལ་བ་བློ་ཡིས་ཟད་པའོ། །གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་སྐྱེས་པའི། །འབྲས་དེ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་ལས་སྐྱེས། ། སྔོན་བྱུང་མ་ཡིན་འདུས་བྱས་ནི། །འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་བདག་པོའི་འབྲས། །ལྔ་པོ་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་འཛིན། །གཉིས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱིན་པར་བྱེད། །ད་ལྟར་གྱི་དང་འདས་པ་དག་།གཅིག་ནི་འདས་པས་འབྱིན་པར་འགྱུར། །ཉོན་མོངས་ཅན་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། །ལྷག་དང་དང པོ་འཕགས་རིམ་བཞིན།།རྣམ་སྨིན་ཀུན་འགྲོ་དེ་གཉིས་དང་། །སྐལ་མཉམ་མ་གཏོགས་ལྷག་ལས་སྐྱེས་། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། །མཚུངས་ལྡན་མ་གཏོགས་གཞན་དེ་བཞིན། །རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་དག་ཏུ་གསུངས། །རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལྔ་ཡིན། །སེམས་ དང་སེམས་བྱུང་སྐྱེས་པ་རྣམས།།ཐ་མ་མིན་མཚུངས་དེ་མ་ཐག་།དམིགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དོ། །བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བདག་པོར་བཤད། །རྒྱུ་གཉིས་པོ་དག་འགག་པ་ལ་། །བྱ་བ་བྱེད་དོ་གསུམ་པོ་ནི། །སྐྱེ་ལའོ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཡི། །རྐྱེན་དག་དེ་ལས་ བཟློག་པ་ཡིན།།བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས། །གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ་། །དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར། །དེའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས། །འབྱུང་ལས་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ལྔ། །འབྱུང་ གྱུར་རྣམ་གསུམ་ཕན་ཚུན་དུ།།འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་རྣམ་གཅིག་།འདོད་ཡིད་དགེ་དང་མི་དགེ་དང་། །བསྒྲིབས་པ་དང་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན། །མི་དགེ་ལས་གཞན་ཟག་མེད་གཉིས། །འདོད་སེམས་དགེ་བ་ལས་སེམས་དགུ། ། དེ་ནི་བརྒྱད་པོ་ཁོ་ན་ལས། །མི་དགེ་བ་ནི་བཅུ་དག་ལས། །དེ་ལས་བཞི་སྟེ་བསྒྲིབས་དེ་བཞིན། །མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་ལྔ་དག་ལས། །དེ་ལས་མཇུག་ཐོགས་སེམས་བདུན་ནོ། །གཟུགས་ན་དགེ་ལས་བཅུ་གཅིག་གོ། །དེ་ནི་དགུ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །བསྒྲིབས་པ་བརྒྱད ལས་དེ་ལས་དྲུག་།མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་གསུམ་ལས་སོ།

相的生起、衰老、住留和无常性，它们生起的生等，此八法与一法相应。
无因缘之生起，非能生所生。
名聚等即是名、语、字聚。
欲界、色界所属众生显示，非如是因同类授记。
同分及异熟，三界得二种。
诸相及定，不相应等因同类。
能作因、俱生因、同分因、相应因、遍行因及异熟因，因分为六种。
除自外余为能作因，俱生为互为果，如四大种及心随转，如心与相及所相。
心所及二律仪，心及彼等相，心随转时及果等，由善等故。
同分因为相似，自类所摄前生诸法，九地道互为平等及殊胜。
修所成唯属彼二，闻所成思所成等。
相应因为心及心所同所依。
遍行即烦恼，自地遍行前。
异熟因唯不善及有漏善法。
遍行同分二时，三者三时。
有为及离系为果，无为则无彼等。
异熟果属后者，增上果属前者。
等流果属因同类遍行，士用果属二者。
异熟无记法，众生说记后生。
等流似因，离系由慧尽。
由何力生何果，彼果从士用生。
非前生有为，唯有为增上果。
五者摄现果，二者能引发。
现在及过去，一为过去引。
烦恼及异熟生，余及初圣次第。
异熟遍行彼二及同分除外，余所生。
是心及心所，除相应余亦然。
说四缘，因即五因。
心心所生，末无间等无间。
所缘一切法，能作因说为增上。
二因于灭时，作用作，三者于生。
其余诸缘，与此相反。
四生心心所，三生二等至，余从二生，非自在等故次第等。
彼因大种二种，大种所造五种，所造三种互为，大种彼一种。
欲意善不善，有覆及无覆，色无色二界，不善外余无漏二。
欲善心从九心，彼从唯八。
不善从十，从彼四，有覆亦然。
无覆从五，从彼次第心七。
色界善从十一，彼从九次第。
有覆从八从彼六，从无覆三。

།དེ་ལས་དྲུག་སྟེ་གཟུགས་མེད་པའང་། །དེ་ཡི་ཚུལ་ལོ་དགེ་བ་ལས། །སེམས་དགུ་དག་གོ་དེ་དྲུག་གི། །བསྒྲིབས་པ་ལས་བདུན་དེ་དེ་བཞིན། །སློབ་པ་བཞི་ལས་དེ་ལས་ལྔ། །མི་སློབ་པ་ནི་ལྔ་ལས་སོ། །དེ་ལས སེམས་ནི་བཞི་དག་གོ།།བཅུ་གཉིས་དེ་དག་ཉི་ཤུར་ཡང་། །གསུམ་དུ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་། །སྦྱོར་བྱུང་དགེ་རྣམ་གཉིས་ཕྱེ་ནས། །རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་སྤྱོད་ལམ་པ། །བཟོ་ཡི་གནས་དང་སྤྲུལ་པ་དང་། །འདོད་ན་ལུང་བསྟན་མིན་རྣམ་བཞིར། །གཟུགས་ན་བཟོ་མ་ གཏོགས་པའོ།།ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ཉོན་མོངས་ཅན། །དྲུག་དང་དྲུག་དང་གཉིས་རྙེད་དོ། །གཟུགས་སྐྱེས་དགེ་ལ་གསུམ་དག་གོ། །སློབ་པ་ལ་བཞི་ལྷག་ལ་དེ། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། །དབང་པོ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་གཉིས་པའོ།། །། དམྱལ་བ་ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་དང་། །མི་རྣམས་དང་ནི་ལྷ་དྲུག་དག་།འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་དམྱལ་བ་དང་། །གླིང་དབྱེ་བ་ལས་དེ་ཉི་ཤུ། །གོང་མའི་གནས་དག་བཅུ་བདུན་ནི། །གཟུགས་ཁམས་ཡིན་དེར་སོ་སོ་ཡི། །བསམ་གཏན་ས་ནི་གསུམ་པ་ཡིན། ། བཞི་པ་ས་ནི་བརྒྱད་པ་ཡིན། །གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གནས་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །དེར་ནི་རིས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་རྟེན་པ་ཡིན། །དེར་ནི་དམྱལ་སོགས་འགྲོ་བ་ལྔ། །རང་གི་མིང་གིས་བསྟན་དེ་དག་།ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་ལུང་བསྟན མིན།།སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་སྲིད་མིན། །ལུས་དང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་དང་། །ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་གཅིག་།བཟློག་དང་ལུས་དང་འདུ་ཤེས་གཅིག་།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་གསུམ་པོ་དག་།རྣམ་ཤེས་གནས་པ་བདུན་ལྷག་མ། །དེ་འཇོམས་བྱེད་ལྡན་སྲིད་རྩེ་ དང་།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །སེམས་ཅན་གྱི་ནི་གནས་དགུར་བཤད། །མི་འདོད་བཞིན་གནས་ཕྱིར་གཞན་མིན། །གནས་པ་དག་ནི་ཡང་བཞི་སྟེ། །ཟག་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི། །རང་གི་ས་པ་ཉིད་རྣམ་ཤེས། །འབའ་ཞིག་གནས་པར་མ་ བཤད་དོ།།བསྡུ་ན་མུ་ནི་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེར་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་སོགས། །སེམས་ཅན་སྐྱེ་གནས་བཞི་དག་ཏུ། །མི་དང་དུད་འགྲོ་རྣམ་པ་བཞི། །དམྱལ་བ་རྣམས་དང་ལྷ་རྣམས་དང་། །སྲིད་པ་བར་མ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ། །ཡི་དགས་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའང་ཡིན། །འདིར་གང་ འཆི་དང་སྐྱེ་བ་ཡི།།སྲིད་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བའོ། །བགྲོད་པའི་ཡུལ་དུ་མ་ཕྱིན་ཕྱིར། །སྲིད་པ་བར་མ་བྱུང་བ་མིན། །འབྲུ་ཡི་རྒྱུན་དང་ཆོས་མཐུན་ཕྱིར། །སྲིད་པ་ཆད་ལས་བྱུང་བ་མིན། །གཟུགས་བརྙན་མ་གྲུབ་ཕྱིར་པ་དང་། །མི་འདྲའི་ཕྱིར་ན་དཔེ་མ་ཡིན། །གཅིག་ན་ ལྷན་ཅིག་གཉིས་མེད་ཕྱིར།།རྒྱུན་མིན་ཕྱིར་གཉིས་ལས་བྱུང་ཕྱིར། །མགུར་ནས་གསུངས་ཕྱིར་ཡོད་དྲི་ཟ། །ལྔར་གསུངས་འགྲོ་མདོ་ལས་ཀྱང་གྲུབ། །དེ་ནི་འཕེན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། །སྔོན་དུས་སྲིད་འབྱུང་ཤ་ཚུགས་ཅན། །དེ་ནི་འཆི་བའི་སྔོན་རོལ་ཏེ། །སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་ ཕན་ཆད་དོ།།རིགས་མཐུན་ལྷ་མིག་དག་པས་མཐོང་། །ལས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཤུགས་དང་ལྡན། །དབང་པོ་ཀུན་ཚང་ཐོགས་མེད་ལྡན། །མི་ཟློག་དེ་ནི་དྲི་ཟའོ། །བློ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གྱུར་པས། །རྩེ་དགས་འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ། །དྲི་དང་གནས་ལ་མངོན་འདོད་གཞན། ། དམྱལ་བ་ཡི་ནི་སྤྱིའུ་ཚུགས་ཡིན། །གཅིག་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ། །གཞན་ནི་གནས་པ་ཡང་གཞན་ནི། །འབྱུང་བ་འང་གཞན་ནི་ཐམས་ཅད་རྨོངས། །སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་རྟག་ཏུའོ། །མངལ་དུ་འཇུག་པ་གསུམ་དག་སྟེ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་དང་རང་བྱུང་གཉིས། ། ལས་སམ་ཡེ་ཤེས་སམ་གཉིས་ཀ་།རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར་ན་གོ་རིམས་བཞིན། །བདག་མེད་ཕུང་པོ་ཙམ་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་ལས་ཀྱིས་མངོན་འདུས་བྱས། །སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་ན། །མར་མེ་བཞིན་དུ་མངལ་དུ་འགྲོ། །ཇི་ལྟར་འཕངས་བཞིན་རིམ་གྱིས་རྒྱུན། །སྐྱེས ནས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཀྱིས།།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དག་ཏུ་འགྲོ། །སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་ཐོག་མ་མེད། །དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བའི། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཆ་གསུམ་མོ།

从此有六种，无色界亦然，此为其方式，从善业中有九种心，从彼六种中，有障碍者七种，如是彼等，从四种有学，从彼有五种，无学有五种，从彼有四种心。
彼等十二种，又分为二十，三种为生得，加行善分二，异熟生及威仪，工巧处及变化，欲界无记有四种，色界除工巧。
三界烦恼染，各得六六二，色界生善有三，有学四余亦然。
《阿毗达磨俱舍论》中，此为根品第二。
地狱饿鬼畜生，人类及六欲天，是为欲界，地狱及，洲分别为二十。
上界处所十七，是为色界，其中各自，三禅地，四禅八地，无色界无处所。
从生有四种，其中依类及命，心相续为所依，其中地狱等五趣，以自名称说彼等，非烦恼非无记，非称为中有众生。
身想俱异，身异想一，相反及身想一，无色三种，识住七余，彼对治具顶有，及无想有情，说为九种有情住，因非愿住故非他。
复有四种住，有漏四蕴，自地识，不说唯识住，摄略有四门。
其中卵生等，有情生处四种，人与畜生四种，诸地狱与诸天，及中有化生，饿鬼亦胎生。
此中死有与生有，中间所生即为，未至所趣处故，非从中有生，如谷相续法故，非从断有生，影像未成就故，与灯不同故非喻。
一处无二俱故，非相续故从二生故，佛说故有中有，说五趣经中亦成，彼由一业引故，前世有起直立，彼在死前，乃至生刹那后。
同类天眼清净见，具业神通力，诸根具足无障碍，不退即香阴。
心颠倒故，游戏往趣境，欲求香与处所他，地狱则倒立，一者正知入，余者住亦异，生亦异皆迷，卵生恒时尔。
入胎有三种，转轮王二种自然，业或智或二俱，依次因广大。
无我唯蕴体，烦恼业所集，以中有相续，如灯入胎去，如所引渐续，生已业惑力，往趣后世间，轮回无始终，此为缘起支，十二分三分。

།སྔོན་དང་ཕྱི་མཐར་གཉིས་གཉིས་དང་། །བར་དུ་བརྒྱད་ཡོངས་རྫོགས་ལྡན་ལ། །མ་ རིག་ཉོན་མོངས་མངོན་གནས་སྐབས།།འདུ་བྱེད་དག་ནི་སྔོན་ལས་ཀྱི། །རྣམ་ཤེས་མཚམས་སྦྱོར་ཕུང་པོ་ཡིན། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ཕན་ཆད། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ཚུན་ཆད་དོ། །དེ་ནི་གསུམ་འདུས་ཚུན་ཆད་དོ། །རེག་པ་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་ཀྱི། །རྒྱུ་ཤེས་ནུས་པ་ ཚུན་ཆད་དོ།།ཚོར་འཁྲིག་ཚུན་ཆད་སྲེད་པ་ནི། །ལོངས་སྤྱོད་འཁྲིག་པ་ཆགས་ཅན་གྱི། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས། །ཐོབ་པར་བྱ་ཕྱིར་ཡོངས་རྒྱུག་པའི། །དེ་སྲིད་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་བའི། །ལས་བྱེད་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཚོར་ བའི་བར་ནི་རྒ་ཤི་ཡིན།།འདི་ནི་གནས་སྐབས་པར་འདོད་ལོ་། །གཙོ་བོའི་ཕྱིར་ན་ཡན་ལག་བསྒྲགས། །སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའ་བར་དག་ལ། །རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་གསུམ་མོ་ལས་གཉིས་སོ། །གཞི་བདུན་དེ་བཞིན་འབྲས་བུ་ཡིན། །གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ འབྲས་མདོར་བསྡུས་པ།།བར་མའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས། །ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་དང་། །བྱ་བ་ཉིད་དོ་དེ་ལས་གཞི། །དེ་ལས་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་སྐྱེ། །འདི་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལུགས། །འདིར་ནི་འབྱུང་བ་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། །བྱུང་བ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ འདོད།།རིག་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན། །མ་རིག་མི་མཛའ་རྫུན་སོགས་བཞིན། །ཀུན་སྦྱོར་སོགས་ཚིག་ཕྱིར་གལ་ཏེ། །ཤེས་རབ་ངན་པའོ་མིན་ལྟ་ཕྱིར། །ལྟ་བ་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཕྱིར། །ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་བསྟན་ཕྱིར་རོ། །མིང་ནི་གཟུགས་ཅན་མིན་ཕུང་པོ། ། རེག་དྲུག་འདུས་ཏེ་བྱུང་བ་ཡིན། །ལྔ་ནི་ཐོགས་པའི་རེག་པ་ཡིན། །དྲུག་པ་བླ་དགས་ཚིག་ཅེས་བྱ། །རིག་དང་མ་རིག་དང་གཞན་རེག་།དྲི་མེད་ཉོན་མོངས་ཅན་ལྷག་མ། །གནོད་སེམས་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རེག་།བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་ལ་སོགས་གསུམ། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ དྲུག་།ལྔ་ནི་ལུས་ཀྱིའོ་སེམས་ཀྱི་གཞན། །དེ་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ལས། །རྣམ་པ་དག་ནི་ཡང་བཅོ་བརྒྱད། །འདོད་ན་ཐམས་ཅད་རང་དམིགས་ཅན། །སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་གཉིས་སོ། །གོང་མ་གསུམ་གྱི་བསམ་གཏན་ནི། །གཉིས་ན་བཅུ་གཉིས་འདོད་འགྲོ་རྣམས། ། རང་ལ་དམིགས་བརྒྱད་གཟུགས་མེད་པ། །གཉིས་ཀྱིའོ་བསམ་གཏན་གཉིས་ན་དྲུག་།དྲུག་གི་འདོད་པའོ་རང་ནི་བཞིའི། །གོང་མ་གཅིག་གི་དམིགས་པ་ཡིན། །གཟུགས་མེད་ཉེ་བར་བསྡོགས་ན་བཞི། །གཟུགས་འགྲོ་གོང་མར་འགྲོ་བ་གཅིག་།དངོས་གཞི་ན་གཅིག་རང་ཡུལ ཅན།།བཅོ་བརྒྱད་ཐམས་ཅད་ཟག་དང་བཅས། །བཤད་དང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་གཞན། །འདིར་ནི་ཉོན་མོངས་ས་བོན་བཞིན། །ཀླུ་བཞིན་རྩཝ་བཞིན་ལྗོན་ཤིང་བཞིན། །དེ་བཞིན་ཤུན་པ་བཞིན་དུ་འདོད། །ལས་ནི་ཤུན་བཅས་འབྲས་དང་འདྲ། །དེ་བཞིན་སྨན་དང་མེ་ཏོག་ བཞིན།།གཞི་ནི་བཟའ་བཏུང་གྲུབ་པ་བཞིན། །སྲིད་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས། །སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀུན། །གཞན་རྣམ་གསུམ་པོ་གཟུགས་མེད་གསུམ། །འགྲོ་བ་ཟས་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན། །ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་འདོད་པ་ན། །སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་ གྱི་བདག་ཉིད་དོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་དེས། །རང་དབང་གྲོལ་ལ་མི་ཕན་ཕྱིར། །རེག་དང་སེམས་པ་རྣམ་ཤེས་ནི། །ཟག་བཅས་ཟས་ཡིན་གསུམ་དག་ན། །ཡིད་ལས་བྱུང་དང་སྲིད་ཚོལ་དང་། །དྲི་ཟ་སྲིད་པ་བར་མ་དང་། །འགྲུབ་པའོ་འདི་ལ་གནས་དང་ནི། ། རྟེན་པ་རྒྱས་པའི་དོན་དུ་གཉིས། །སྲིད་གཞན་འཕེན་དང་འགྲུབ་པ་ཡི། །དོན་དུ་གཉིས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན། །འཆད་དང་མཚམས་སྦྱོར་འདོད་ཆགས་འབྲལ། །ཉམས་དང་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་རྣམས། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནར་འདོད། །འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་བཏང་སྙོམས་ལ། ། རྩེ་གཅིག་སེམས་མེད་ལ་དེ་མེད། །མྱ་ངན་འདའ་ལུང་བསྟན་མིན་གཉིས། །འོག་མི་ལྷར་འགྲོ་མི་སྐྱེ་རྣམས། །རིམ་གྱིས་འཆི་ན་རྐང་པ་དང་། །ལྟེ་བ་སྙིང་གར་ཡིད་འཆི་འཕོ། །གནད་གཅོད་པ་ནི་ཆུ་སོགས་ཀྱིས། །འཕགས་དང་མཚམས་མེད་བྱེད་པ་དག། །ཡང དག་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས།།དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི། །གནས་པར་འདོད་པའི་འོག་དག་གི། །རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྔམས་སུ་ནི། །ས་ཡ་དྲུག་འབུམ་གྲངས་མེད་དོ།

前后各有两支，中间具足八支。无明烦恼显现时，诸行即是往昔业。
识是结生蕴体，名色是其以后，直至六入生起。直至三和合时。
触为乐苦等之，因缘功能所致。受至淫欲，爱则，受用淫欲贪著。
取即为得受用，奔驰追求所致。彼有果报生起，造业即是有支。结生相续为生。直至受支是老死。
此为阶段所许。为主故说支分。前后与中间时，为除愚痴宣说。
烦恼有三业有二，基础七种即是果。二者因果总摄要，由中间推度知。
从烦恼生烦恼，及诸作业，由此生基础。由此生基础与烦恼。此是缘起支次第。
此中生起是因，所生为果可知。明的相违法性他，无明如同怨敌妄语等。
若因遍行等词故，非为恶慧，为见故。与彼见相应故。为显烦恼慧故。名即无色蕴。
六触和合而生。五是有对触，第六名意言。明与无明及余触。无垢有垢余。
害心随贪触。乐受等三种。由此所生受有六。五是身受余是心。
由意近行故，其行相有十八。欲界一切自所缘，境为色法十二种。
上界三禅天，二处十二欲行者。自所缘八无色界。二禅二处六。
六欲界，自四种。上界一所缘。无色近分四。色界往上界一。
根本地一自境界。十八一切有漏性。已说与当说余法。此中烦恼如种子。
如龙如根如树木。如是皮层所许。业如有皮之果。如是药物花朵。
基础如饮食成就。从彼四有之中。生有具诸烦恼。自地一切烦恼。
余三无色三种。众生依食而住。段食唯在欲界。三处自性。
非是色处，彼于，解脱无益故。触及思识。有漏是食三界中。
意生及寻有，食香与中有，成就。此中住及，依止增长义二种。
投生他有及成就，义有二种如次第。说法结生离贪欲。退失死亡出生等。
唯是意识所许。死亡出生舍受。专注无心则无。涅槃无记二种。
下界天人不生者。次第死时足部，脐部心间意识死。水等逼迫命终时。
圣者及造无间者。决定正邪二道。其中器世间之。所许下方之。
风轮深度为，一百六十万无数。

།ཆུ་རྔམས་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་དང་། །སྟོང་ཕྲག་དག་ནི་ཉི་ཤུའོ། །ཕྱིས་ནི་རྔམས་སུ་འབུམ་ཕྲག་ བརྒྱད།།ལྷག་མ་དག་ནི་གསེར་དུ་འགྱུར། །ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི། །ཐད་ཀར་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དང་། །སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དང་བརྒྱ་ཕྲག་ནི། །ཕྱེད་དང་ལྔ་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །ཁོར་ཡུག་ཏུ་ནི་སུམ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལྷུན་པོ་གཉའ་ཤིང་འཛིན། །གཤོལ་ མདའ་འཛིན་དང་སེང་ལྡེང་ཅན།།དེ་བཞིན་བལྟ་ན་སྡུག་རི་དང་། །རྟ་རྣ་དང་ནི་རྣམ་འདུད་དང་། །མུ་ཁྱུད་འཛིན་རིའོ་དེ་ནས་ནི། །གླིང་རྣམས་ཡིན་ནོ་དེ་དག་གི། །ཕྱི་རོལ་ན་ནི་ཁོར་ཡུག་སྟེ། །བདུན་ནི་གསེར་ཡིན་དེ་ལྕགས་སོ། །ལྷུན་པོ་རིན་ཆེན་བཞིའི་རང་བཞིན། །ཆུ་ཡི་ནང་ དུ་བརྒྱད་ཁྲི་དག་།ནུབ་བོ་དེ་བཞིན་སྟེང་དུ་ཡང་། །དཔག་ཚད་དག་ནི་བརྒྱད་ཁྲིའོ། །བརྒྱད་པོ་འཕང་དུ་ཕྱེད་ཕྱེད་དབྲི། །དེ་དག་རྔམས་སུའང་འཕང་དང་མཉམ། །དེ་དག་བར་བདུན་རོལ་མཚོ་ཡིན། །དང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའོ། །དེ་ནི་ནང་གི་རྒྱ་མཚོ་ཡིན། །དེ་ཡི་ངོས་ལ སུམ་འགྱུར་རོ།།རོལ་མཚོ་གཞན་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་དོ་། །ལྷག་མ་ཕྱི་ཡི་མཚོ་ཆེན་ཡིན། །འབུམ་ཕྲག་གསུམ་དང་སྟོང་ཕྲག་ནི། །ཉི་ཤུ་གཉིས་སོ་དེ་ལ་ནི། །འཛམ་བུའི་གླིང་སྟེ་ངོས་གསུམ་ལ། །སྟོང་ཕྲག་གཉིས་སོ་ཤིང་རྟའི་དབྱིབས། །གཅིག་ལ་དཔག་ཚད་ ཕྱེད་དང་བཞི།།ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཟླ་ཁམ་འདྲ། །ངོས་གསུམ་འདི་དང་འདྲ་གཅིག་ལ། །དཔག་ཚད་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ། །བ་ལང་སྤྱོད་གླིང་ཟླུམ་པོ་སྟེ། །སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །དེའི་དབུས་སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་དང་གསུམ། །སྒྲ་མི་སྙན་བརྒྱད་གྲུ་བཞིར་མཉམ། ། དེ་ཡི་བར་གྱི་གླིང་བརྒྱད་ནི། །ལུས་དང་ལུས་འཕགས་སྒྲ་མི་སྙན། །སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ཟླ་དང་ནི། །རྔ་ཡབ་དང་ནི་རྔ་ཡབ་གཞན། །གཡོ་ལྡན་དང་ནི་ལམ་མཆོག་འགྲོ། །འདི་ནས་བྱང་དུ་རི་ནག་པོ། །དགུ་འདས་གངས་རིའོ་དེ་ནས་ནི། །སྤོས་ངད་ལྡང་བའི་ཚུ་རོལ་ན། །ཆུ་ཞེང་ལྔ བཅུ་ཡོད་པའི་མཚོ།།འདི་འོག་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ན། །མནར་མེད་པའོ་དེ་ཙམ་མོ། །དེ་ཡི་སྟེང་ན་དམྱལ་བ་བདུན། །བརྒྱད་པོ་ཀུན་ལས་ལྷག་བཅུ་དྲུག་།དེ་དག་གི་ནི་ངོས་བཞི་ན། །མེ་མ་མུར་དང་རོ་མྱགས་དང་། །སྤུ་གྲིའི་ལམ་སོགས་ཆུ་བོ་ཡིན། །ཆུ་བུར་ཅན་སོགས་གྲང་ བརྒྱད་གཞན།།ཉི་ཟླ་ལྷུན་པོའི་ཕྱེད་ནའོ། །དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་གཅིག་དང་བཅས། །ནམ་ཕྱེད་ཉི་མ་ནུབ་པ་དང་། །ཉི་མ་ཕྱེད་དང་འཆར་དུས་གཅིག་།དབྱར་གྱི་ཟླ་བ་གཉིས་པ་ཡི། །ཐ་མའི་ཚེས་དགུ་ནས་མཚན་རིང་། །དགུན་རྣམས་ཀྱི་ནི་བཞི་པ་ལ། །ཐུང་ངུར་འགྱུར་ རོ་ཉིན་མོ་བཟློག་།ཉིན་མཚན་རིང་བ་ཐང་ཅིག་གོ། །ཉི་མ་ལྷོ་བྱང་འགྲོ་ཚེའོ། །ཉི་མ་དང་ནི་ཉེ་བ་ལས། །རང་གི་གྲིབ་མས་འགྲིབ་པར་སྣང་། །འདི་ལ་བང་རིམ་བཞི་ཡོད་དེ། །བར་གྱི་ཐག་ནི་སྟོང་ཕྲག་བཅུ། །སྟོང་ཕྲག་དག་ནི་བཅུ་དྲུག་དང་། །བརྒྱད་དང་བཞི་དང་གཉིས འཕགས་སོ།།དེ་ལ་ལག་ན་གཞོང་ཐོགས་དང་། །ཕྲེང་ཐོགས་དང་ནི་རྟག་མྱོས་དང་། །རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པའི་ལྷ་རྣམས་གནས། །རི་ནི་བདུན་པོ་དག་ལ་ཡང་། །ལྷུན་པོའི་རྩེ་ན་སུམ་ཅུ་གསུམ། །དེ་ཡི་ངོས་ལ་བརྒྱད་ཁྲིའོ། །ཕྱོགས་མཚམས་བརྩེགས་པ་བཞི་ལ་ནི། །ལག་ན་ རྡོ་རྗེ་གནས་དབུས་ན།།གྲོང་ཁྱེར་བལྟ་ན་སྡུག་ཅེས་པ། །ངོས་ལ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་པ། །དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་གཉིས་གསེར་གྱི། །རང་བཞིན་གཞི་བཀྲ་མཉེན་པ་ཡོད། །དེ་ན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བྱེད་དེ། །ངོས་ལ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ། །ཕྱི་རོལ་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་དང་། །རྩུབ་ འགྱུར་འདྲེས་ཚལ་དགའ་བས་བརྒྱན།།དེ་དག་གི་ནི་ཕྱོགས་བཞི་ན། །ཉི་ཤུས་བཅད་ན་ས་གཞི་བཟང་། །བྱང་ཤར་མཚམས་ན་ཡོངས་འདུ་སྟེ། །ལྷོ་ནུབ་མཚམས་ན་ཆོས་བཟང་ངོ་། །དེ་སྟེང་ལྷ་རྣམས་གཞལ་མེད་ཁང་། །འདོད་པ་སྤྱོད་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ།

水深十一亿又二十万，后来深度为八亿，其余皆成金。水轮与金轮之间，正好是十二亿三万五百。周围则是三倍。
其上有须弥山、持双山、持轭山、檀香山、善见山、马耳山、象鼻山、持边山，其后是诸洲。在其外围是轮围山，七山是金质，轮围山是铁质。
须弥山由四种珍宝构成，入水八万由旬，同样向上也有八万由旬。八山高度依次减半，其宽度与高度相等。其间七重为游戏海，第一重为八万由旬，此为内海，其边长为三倍。其他游戏海依次减半，余下为外大海。
三亿二万二千由旬，其中南赡部洲三边各二千由旬，形如车形，一边四由旬半。东胜神洲如半月形，三边与此相同，一边三百五十由旬。西牛贺洲圆形，八千五百由旬。其中央三千五百由旬。北俱卢洲四方相等。
其间八小洲为：身洲、身胜洲、拂洲、妙拂洲、遮牛洲、遮牛胜洲、诡诈洲、胜道行洲。从此向北有九座黑山，过后是雪山。其后香气弥漫山之此侧，有宽五十由旬之湖。
此下二万由旬处为无间地狱。其上有七层地狱，第八层周围有十六层。其四周有炽燃火坑、粪泥坑、剃刀道等河流。另有泡沫地狱等八寒地狱。
日月位于须弥山腰，高五十一由旬。午夜日落与正午日出同时。夏季第二月最后九日起夜长，冬季第四月变短，昼夜长短相反。日月南北运行之时，昼夜长度相等。
因接近太阳，以自身影子显现遮蔽。此有四层台阶，间距各为一万由旬。十六千、八千、四千、二千由旬高。
其上住有持钵天、持鬘天、常醉天及四大天王天众。在七山之上，须弥山顶有三十三天。其边长八万由旬。
四方四隅各有金刚手所居，中央有妙见城，边长二千五百由旬。一又二分之一由旬为金质，地面美丽柔软。其中有殊胜殿，边长二百五十由旬。
外围有种种车乘及粗恶杂林园为严饰。其四方各以二十分隔，地基优良。东北方有集会处，西南方有善法堂。其上有诸天宫殿，为六欲天所居。

།གཉིས་གཉིས་ འཁྱུད་དང་ལག་བཅངས་དང་།།དགོད་དང་བལྟས་པས་འཁྲིག་པ་ཡིན། །བྱིས་པ་ལོ་ལྔ་ལོན་པ་ནས། །ལོ་བཅུ་ལོན་པ་ལྟ་བུའི་བར། །དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་གཟུགས་ཅན་རྣམས། །ཀུན་རྫོགས་གོས་དང་བཅས་པ་ཉིད། །འདོད་པ་སྐྱེ་བ་གསུམ་པོ་ནི། །འདོད་པའི་ལྷ་དང་མིར་བཅས་ རྣམས།།བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གསུམ་པོ་ནི། །བསམ་གཏན་གསུམ་ལ་ས་དགུ་ཡིན། གནས་ནས་གནས་འོག་ཇི་སྲིད་པ། །དེ་ནས་དེ་ཡི་གོང་དེ་སྲིད། །རྫུ་འཕྲུལ་གཞན་རྟེན་མ་གཏོགས་པ། །དེ་དག་གོང་མ་མཐོང་བ་མེད། །གླིང་བཞི་པ་དང་ཉི་ཟླ་དང་། །རི་རབ་དང་ནི་འདོད་ལྷ་ དང་།།ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ལ་ནི། །སྟོང་ནི་སྤྱི་ཕུད་ཡིན་པར་འདོད། །དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གཉིས་པ། །བར་མའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གསུམ་མོ། །མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་འབྱུང་བ་ཡིན། །འཛམ་བུ་གླིང་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད། །ཁྲུ་བཞི་པ་དང་ཕྱེད་ དང་བཞི།།ཤར་དང་བ་ལང་སྤྱོད་དང་ནི། །བྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཉིས་འགྱུར་བསྐྱེད། །འདོད་དང་ལྡན་པའི་ལྷ་ཡི་ལུས། །བཞི་ཆ་ནས་ནི་རྒྱང་གྲགས་དག་།ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བསྐྱེད། །གཟུགས་ཅན་དང་པོ་དཔག་ཚད་ཕྱེད། །དེ་ཡི་གོང་མ་ཕྱེད་ཕྱེད་བསྐྱེད། །འོད་ཆུང་རྣམས་ ཀྱི་ལྟག་ཡན་ཆད།།ལུས་ནི་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་ཏེ། །སྤྲིན་མེད་དཔག་ཚད་གསུམ་དོར་རོ། །སྒྲ་མི་སྙན་ན་ཚེ་སྟོང་སྟེ། །གཉིས་ན་ཕྱེད་ཕྱེད་སྤངས་པའོ། །འདི་ན་མ་ངེས་ཐ་མར་ནི། །ལོ་བཅུ་དང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད། །མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལ། །འདོད་པ་དག་གི་ལྷ་རྣམས་ ལས།།འོག་མ་དག་གི་ཉིན་ཞག་གཅིག་།དེས་ན་ཚེ་ལོ་ལྔ་བརྒྱའོ། །གོང་མ་གཉིས་ཀ་ཉིས་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཅན་ཉིན་མཚན་མེད་ཚེ་ནི། །རང་ལུས་གཞལ་བའི་བསྐལ་པ་ཡིས། །གཟུགས་མེད་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་ནི། །ཉི་ཤུ་ལྷག་པས་ལྷག་པ་ ཡིན།།འོད་ཆུང་ནས་བཟུང་བསྐལ་ཆེན་ཏེ། །དེ་ཡི་འོག་མ་ཕྱེད་ཡིན་ནོ། །ཡང་སོས་ལ་སོགས་དྲུག་རིམ་བཞིན། །འདོད་ལྷའི་ཚེ་དང་ཉིན་ཞག་མཉམ། །དེས་ན་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་ཚེ། །འདོད་པའི་ལྷ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། །རབ་ཏུ་ཚ་ཕྱེད་མནར་མེད་ནི། །བར་གྱི་བསྐལ་ པའོ་དུད་འགྲོ་རྣམས།།མཆོག་རིང་བསྐལ་པའོ་ཡི་དགས་རྣམས། །ཟླ་བ་ཉིན་ཞག་གི་ལྔ་བརྒྱ། །ཏིལ་སྦྱངས་ནང་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཞིང་། །ཏིལ་གཅིག་ཕྱུང་བས་ཟད་གྱུར་པ། །ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་ཚེ་ཡིན་ཏེ། །གཞན་གྱི་ཚེ་ནི་ཉི་ཤུས་བསྒྱུར། །སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པར་ འཆི།།གཟུགས་མིང་དུས་མཐའ་རྡུལ་ཡིག་དང་། །སྐད་ཅིག་ཕྲ་རབ་རྡུལ་དང་ནི། །རྡུལ་ཕྲན་དང་ནི་དེ་བཞིན་དུ། །ལྕགས་ཆུ་རི་བོང་ལུག་དང་གླང་། །ཉི་ཟེར་རྡུལ་དང་སྲོ་མ་དང་། །དེ་ལས་བྱུང་དང་དེ་བཞིན་དུ། །སོར་ཚིགས་ཞེས་བྱ་གོང་བདུན་བསྒྱུར་། །སོར་མོ་ ཉི་ཤུ་བཞི་ལ་ཁྲུ།།ཁྲུ་བཞི་ལ་ནི་གཞུ་གང་ངོ་། དེ་དག་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་ལ་ནི། །རྒྱང་གྲགས་དེ་ལ་དགོན་པར་འདོད། །དེ་བརྒྱད་དཔག་ཚད་ཅེས་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ། །དེ་ཡི་སྐད་ཅིག་དེ་དག་ཀྱང་། །དྲུག་ཅུ་ལ་ནི་ཐང་ཅིག་གོ། །ཡུད་ཙམ་ཉིན་ཞག་ ཟླ་གསུམ་ནི།།གོང་ནས་གོང་དུ་སུམ་ཅུ་འགྱུར། །ཞག་མི་ཐུབ་དང་བཅས་པ་ཡི་། །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་།བསྐལ་པ་རྣམ་པ་མང་བཤད་པ། །འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་དམྱལ་བ་ཡི། །སྲིད་པ་མེད་ནས་སྣོད་ཟད་པ། །འཆགས་པ་དང་པོའི་རླུང་ནས་ནི། །དམྱལ་ བའི་སྲིད་པའི་བར་དུའོ།།བར་གྱི་བསྐལ་པ་དཔག་མེད་ནས། །ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ནས་ཡར་སྐྱེ་མར་འབྲི་བའི། །བསྐལ་པ་གཞན་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དང་། །ཡར་སྐྱེ་བ་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །དེ་དག་ཚེ་ནི་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་འདི། །བར་གྱི་ བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས།།འཆགས་པ་དང་ནི་འཇིག་པ་དང་། །ཞིག་ནས་འདུག་པ་དག་མཉམ་མོ།

两两相拥和牵手，笑和看视为淫欲。从五岁儿童开始，直到十岁左右。在那些有形体者，皆具足衣服。三种欲生，欲界天人等，三种乐生，三禅九地。从下至上所住处，从彼至上皆如是。除神通依他外，彼等不见上界。
四大洲和日月，须弥山与欲界天，以及梵世间千，称为小千世界。此千为二千，为中千世界。彼千为三千。同时毁灭与生成。
阎浮提人身量，四肘半。东胜身洲和西牛贺洲，以及北俱卢洲二倍增长。欲界天人身量，从四分之一至半由旬。色界初禅天身量半由旬，上界依次增半。自少光天以上，身量二倍二倍增长，无云天三由旬。
北俱卢洲寿千岁，其余二洲各减半。此洲不定最后至，十岁初为无量。人间五十年，是欲界天中，下界一日夜，故寿五百年。上二天二倍增。色界无昼夜寿量，以自身量计劫数。无色界千劫，二十增。
自少光天起大劫，其下半劫。等活等六地狱依次，与欲界天寿量日夜同。故彼等寿量，与欲界天相同。极热半劫无间地狱，中劫。畜生，最长一劫。饿鬼，月为日五百年。
芝麻仓每百年，取一芝麻尽时，为泡界地狱寿量，其余寿量二十倍。除北俱卢洲外皆有死。色名时际尘字，刹那极微尘，微尘亦如是。铁水兔羊牛，日光尘与虮，所生及如是，指节上七倍。
二十四指为肘，四肘为一弓。彼等五百为，一俱卢舍为旷野。八俱卢舍为一由旬。百二十刹那，为一刹那，彼等，六十为一须臾。须臾日夜三月，上上三十倍。
含闰月在内，十二月为一年。所说诸多劫，坏劫从地狱，无有情至器坏。成劫从初风，至地狱有情。中劫从无量，至十岁为止。此后增减劫，其余十八劫，上增一劫，彼等寿至八万岁。如是世间住，二十中劫住。成住坏空劫，时量皆相等。

།དེ་དག་བརྒྱད་ཅུ་ལ་བསྐལ་ཆེན། །དེ་གྲངས་མེད་གསུམ་ལ་སངས་རྒྱས། །འབྱུང་ངོ་མར་ནི་འགྲིབ་པ་ཡི། །བརྒྱ་ཡི་བར་ལ་དེ་དག་འབྱུང་། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ གཉིས་ཀ་ལ།།བསེ་རུ་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཡི་རྒྱུས། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་འབྱུང་བ་ནི། །སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ལས་མི་འཕྱི་། །གསེར་དངུལ་ཟངས་ལྕགས་འཁོར་ལོ་ཅན། །དེ་དག་གླིང་གཅིག་གླིང་གཉིས་དང་། །གསུམ་དང་བཞི་ལས་མས་རིམ་བཞིན། །ལྷན་ཅིག་གཉིས་མིན་ སངས་རྒྱས་བཞིན།།ཕས་བསུ་རང་འགྲོ་གཡུལ་བཤམས་དང་། །མཚོན་བརྩམས་པས་རྒྱལ་གནོད་པ་མེད། །ཐུབ་མཚན་ཡུལ་ན་གནས་པ་དང་། །གསལ་ལ་རྫོགས་པས་འཕགས་པ་ཡིན། །སྔར་བྱུང་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་བཞིན། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་རོ་ལ་ཆགས། ། ལེ་ལོས་སོག་འཇོག་བྱས་ནས་ནི། །འཛིན་བཅས་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་དཔོན་བསྟབས། །དེ་ནས་ལས་ཀྱི་ལམ་ལྷག་པས། །ཚེ་ཐུང་ལོ་ནི་བཅུ་ཡིན་ནོ། །བསྐལ་པ་མཚོན་དང་ནད་དང་ནི། །མུ་གེ་དག་གིས་ཚར་ཕྱིན་ཏོ། །ཞག་རྣམས་དང་ནི་ཟླ་བ་དང་། །ལོ་བདུན་དག་ཏུ་གོ རིམས་བཞིན།།མེ་དང་ཆུ་དང་རླུང་དག་གིས། །འཇིག་པ་དག་ནི་ཡང་གསུམ་ཡིན། །བསམ་གཏན་གཉིས་སོགས་གསུམ་པོ་ནི། །དེ་དག་གི་རྩེ་གོ་རིམས་བཞིན། །དེ་ཡི་སྐྱོན་དང་ཆོས་མཐུན་ཕྱིར། །བཞི་པ་ན་མེད་མི་གཡོའི་ཕྱིར། །མི་རྟག་དེ་ཡི་གཞལ་མེད་ཁང་། ། སེམས་ཅན་བཅས་ཏེ་འབྱུང་འཇིག་ཕྱིར། །མེ་ཡིས་བདུན་ནོ་ཆུ་ཡིས་གཅིག་།དེ་ལྟར་ཆུ་བདུན་ཐལ་ནས་ཀྱང་། །མེ་ཡིས་བདུན་ནོ་དེ་ནས་ནི་། །མཇུག་ཏུ་རླུང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། །འཇིག་རྟེན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས གསུམ་པའོ།། །།ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས། །དེ་ནི་སེམས་པ་དང་དེས་བྱས། །སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ། །དེས་བསྐྱེད་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། །དེ་དག་རྣམ་རིག་རྣམ་རིག་མིན། །ལུས་རྣམ་རིག་བྱེད་དབྱིབས་སུ་འདོད། །འགྲོ་མིན་གང་ཕྱིར་འདུས བྱས་ནི།།སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་འཇིག་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འགའ་མི་འབྱུང་། །རྒྱུ་ཡང་འཇིག་པ་པོར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་གཟུང་འགྱུར་ཏེ་རྡུལ་ལ་མེད། །ངག་རྣམས་རིག་བྱེད་ནི་ངག་སྒྲ། །རྣམ་གསུམ་དྲི་མེད་གཟུགས་གསུངས་དང་། །འཕེལ་དང་ མ་བྱས་ལམ་སོགས་ཕྱིར།།འདོད་གཏོགས་རྣམ་རིག་མིན་སྐད་ཅིག་།ཕྱིན་ཆད་འདས་པའི་འབྱུང་ལས་སྐྱེ། །ཟག་བཅས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། །རང་གི་འབྱུང་བ་དག་རྒྱུར་བྱས། །ཟག་མེད་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཡིན། །རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་མ་ཟིན་དང་། །རྒྱུ་མཐུན་ལས་ བྱུང་སེམས་ཅན་སྟོན།།རྒྱུ་མཐུན་ཟིན་པའི་འབྱུང་ལས་སྐྱེ། །ཏིང་འཛིན་སྐྱེས་འབྱུང་མ་ཟིན་དང་། །རྒྱས་བྱུང་ཐ་དད་མིན་ལས་སྐྱེས་། །རྣམ་རིག་མིན་ལུང་བསྟན་མིན་མེད། །གཞན་ནི་རྣམ་གསུམ་མི་དགེ་ནི། །འདོད་ནའོ་གཟུགས་ནའང་རྣམ་རིག་མིན། །རྣམ་རིག་ དཔྱོད་དང་བཅས་དག་ན།།འདོད་པ་ན་ཡང་བསྒྲིབས་པ་མེད། །གང་ཕྱིར་ཀུན་སློང་མེད་ཐར་པ། །དམ་པའི་དོན་དུ་དགེ་རྩ་བ། །ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །དེ་དག་དང་ལྡན་མཚུངས་ལྡན་གྱིས། །བྱ་བ་ལ་སོགས་ཀུན་སློང་བས། །བཟློག་པ་མི་དགེ་དོན་དམ་པར། ། ལུང་མ་བསྟན་པ་བསྟན་པ་དག་།ཀུན་སློང་རྣམ་གཉིས་རྒྱུ་དང་ནི། །དེ་ཡི་དུས་ཀྱི་སློང་ཞེས་བྱ། །གཉིས་ལས་དང་པོ་རབ་འཇུག་བྱེད། །གཉིས་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན། །མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན་ཡིད་ནི། །བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ གཉིས་ཀ་ཡིན།།ལྔ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན། །རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དགེ་སོགས་ལས། །རྗེས་འཇུག་བྱེད་ཀྱང་རྣམ་གསུམ་འགྱུར། །ཐུབ་པའི་འདྲ་བའམ་དེ་དགེ་བ། །རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་གཉིས་ཀ་མིན། །རྣམ་རིག་མིན་རྣམ་གསུམ་ཤེས་བྱ། །སྡོམ་དང་སྡོམ་པ་མིན་ དང་གཞན།།སྡོམ་པ་སོ་སོར་ཐར་ཞེས་བྱ། །དེ་བཞིན་ཟག་མེད་བསམ་གཏན་སྐྱེས། །སོ་སོར་ཐར་ཞེས་བྱ་རྣམ་བརྒྱད། །རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ།

那八十为大劫，那三无数劫成佛，出现在递减的百之间那些出现。独觉们二者，犀角喻百劫因，转轮王出现，不迟于八万。
金银铜铁轮王，他们一洲二洲及，三与四依次而下，不同时如佛。
迎接自往列阵及，举兵而胜无损害。能仁相处于境内，明显圆满故为圣。
如往昔有情有形，其后渐渐贪味著，因懒惰储存之后，有执者立田主。
其后业道过盛故，寿短仅十岁。劫以刀兵疾病及，饥馑等而终尽。
日月及，七年中依次，火水风等，坏灭亦有三。
二禅等三者，彼等顶依次。因与其过失法相顺，四禅无动故无。
无常彼之宫殿，连同有情生灭故。火坏七次水坏一，如是水坏七次后，火又坏七次然后，最后为风所坏。
此为阿毗达磨俱舍论颂，世间品第三。
业生种种世间，彼为思及所作，思是意业，所生身语业。
彼等表及无表，身表许为形，非行因为有为，刹那性故灭。
无因不生任何，因亦成能坏。取二于极微无，语表即语声。
三种无漏色说及，增长非作道等故，欲系无表刹那，往后从过去大种生。
有漏身语业，以自大种为因，无漏随生处，无表无执受及。
等流业生显有情，等流有执受大种生，定生大种无执受及，长养异熟无别生。
无表无无记，余三种不善，欲界中色界亦无表，表唯有寻伺地。
欲界中亦无覆，以无动机解脱，胜义善根，惭愧自性。
与彼相应俱有，作业等动机，相反不善胜义，无记说。
动机二种因及，彼时之动机，二中初能发，第二随转。
见所断识，能发唯意，修所断二俱，五唯随转。
能发善等，随转亦成三，如佛或善，异熟生非二。
无表三应知，律仪不律仪他，律仪别解脱，如是无漏禅生。
别解脱名八，实体四种。

།མཚན་ལས་མིང་ནི་འཕོ་བའི་ཕྱིར། །ཐ་དད་དེ་དག་འགལ་བ་མེད། །སྤང་བྱ་ལྔ་བརྒྱད་བཅུ་དང་ནི། །ཐམས་ཅད་སྤོང་ བ་མནོས་པ་ལས།།དགེ་བསྙེན་དང་ནི་བསྙེན་གནས་དང་། །དགེ་ཚུལ་ཆེད་དང་དགེ་སློང་ཉིད། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ནི་ལེགས་སྤྱད་དང་། །ལས་དང་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དང་པོའི་རྣམ་རིག་རྣམ་རིག་མིན། །སོ་སོར་ཐར་དང་བྱ་བའི་ལམ། །སོ་སོར་ཐར་དང་ལྡན་པ་བརྒྱད། ། བསམ་གཏན་སྐྱེས་དང་དེ་ལྡན་པ། །ཟག་མེད་འཕགས་པའི་སེམས་ཅན་དང་། །ཐ་མ་གཉིས་ནི་སེམས་རྗེས་འབྲང་། །བར་ཆད་མེད་ལམ་སྐྱེས་དེ་གཉིས། །མི་ལྕོགས་མེད་ལ་སྤོང་ཞེས་བྱ། །ཤེས་བཞིན་དང་ནི་དྲན་དག་གཉིས། །ཡིད་དང་དབང་པོའི་སྡོམ་པ་ཡིན། །སོ སོར་ཐར་གནས་ཇི་སྲིད་དུ།།མ་བཏང་བར་དག་ད་ལྟར་གྱི། །རྣམ་རིག་མིན་ལྡན་སྐད་ཅིག་མ། །དང་པོ་ཕྱིན་ཆད་འདས་པ་དང་། །སྡོམ་མིན་གནས་པའང་དེ་དང་འདྲ། །བསམ་གཏན་སྡོམ་དང་ལྡན་པ་ནི། །རྟག་ཏུ་འདས་དང་མ་འོངས་དང་། །འཕགས་ནི་དང་པོ་འདས་དང་ མིན།།མཉམ་གཞག་འཕགས་ལམ་གནས་དེ་གཉིས། །ད་ལྟར་དང་ལྡན་བར་གནས་ལ། །ཡོད་ན་དང་པོ་བར་གྱི་དང་། །ཕྱིན་ཆད་དུས་ནི་གཉིས་དང་ངོ་། །སྡོམ་མིན་གནས་པ་དགེ་བ་དང་། །སྡོམ་ལ་གནས་པ་མི་དགེ་བའི། །རྣམ་རིག་མིན་ལྡན་ཇི་སྲིད་དུ། །རབ་དང་ ཉོན་མོངས་ཤུགས་ལྡན་པར།།རྣམ་རིག་བྱེད་ནི་ཐམས་ཅད་ལ། །བྱེད་པ་དག་ལ་ད་ལྟར་ལྡན། །མ་བཏང་བར་དུ་སྐད་ཅིག་མ། །ཕྱིན་ཆད་འདས་ལྡན་མ་འོངས་མེད། །བསྒྲིབས་པ་དང་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ། །འདས་པ་དག་དང་ལྡན་པའང་མེད། །སྡོམ་པ་མིན་དང་ཉེས་སྤྱད་ དང་།།འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་དེའི་ལམ། །བར་མ་དོར་གནས་སེམས་ཞན་པས། །བྱེད་ན་རྣམ་རིག་ཉིད་དང་ལྡན། །རྣམ་རིག་བཏང་དང་མ་སྐྱེས་པའི། །འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་རིག་མིན། །བསམ་གཏན་ལས་སྐྱེས་བསམ་གཏན་གྱི། །ས་ཉིད་ཀྱིས་འཐོབ་ཟག་ མེད་ནི་།།འཕགས་དེས་སོ་སོར་ཐར་ཞེས་པ། །གཞན་གྱི་རྣམ་རིག་བྱེད་སྩོགས་ཀྱིས་། །ཇི་སྲིད་འཚོ་དང་ཉིན་ཞག་ཏུ། །སྡོམ་པ་ཡང་དག་བླང་བར་བྱ། །ཉིན་ཞག་པ་ཡི་སྡོམ་མིན་མེད། །དེ་དེ་ལྟར་ནོད་མེད་ཅེས་གྲག་།དམའ་བར་འདུག་སྨྲས་བཟླས་པ་ཡིས། །མི་བརྒྱན་ནམ་ནི་ ནང་པར་དུ།།བསྙེན་གནས་ཡན་ལག་ཚང་བར་ནི། །ནང་པར་གཞན་ལས་ནོད་པར་བྱ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡན་ལག་བག་ཡོད་པའི། །ཡན་ལག་བརྟུལ་ཞུགས་ཡན་ལག་སྟེ། །བཞི་གཅིག་དེ་བཞིན་གསུམ་རིམ་བཞིན། །དེ་ཡིས་དྲན་ཉམས་དྲེགས་པར་ འགྱུར།།གཞན་ལའང་བསྙེན་གནས་ཡོད་མོད་ཀྱི། །སྐྱབས་སུ་མ་སོང་བ་ལ་མེད། །དགེ་བསྙེན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས། །སྡོམ་པ་བསྟན་པ་དགེ་སློང་བཞིན། །གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་བསྡམས་ཡིན་ན། །སྣ་གཅིག་སྤྱོད་སོགས་ཇི་ལྟ་བུ། །དེ་སྲུང་བ་ལ་གསུངས་ཞེས་གྲག་། ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་ཡིད་ཇི་བཞིན། །གང་ཞིག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་དེ། །སངས་རྒྱས་དགེ་འདུན་བྱེད་པའི་ཆོས། །མི་སློབ་པ་དང་གཉིས་ཀ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། །ལོག་གཡེམ་ཤིན་ཏུ་སྨད་ཕྱིར་དང་། །སླ་ཕྱིར་མི་བྱེད་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པ་ཇི་ལྟར ཁས་བླངས་བཞིན།།འཐོབ་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་འདས་གྱུར་ན། །རྫུན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ། །མྱོས་འགྱུར་ལས་གཞན་བསྲུང་ཕྱིར་རོ། །འདོད་གཏོགས་ཐམས་ཅད་གཉིས་ཀ་དང་། །ད་ལྟར་དག་ལས་འཐོབ་ པར་འགྱུར།།བསམ་གཏན་ཟག་མེད་སྡོམ་པ་ནི། །དངོས་དང་དུས་ནི་ཐམས་ཅད་ལས། །སྡོམ་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས། །ཡན་ལག་རྒྱུ་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད། །སྡོམ་པ་མིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། །ཡན་ལག་ཀུན་ལས་རྒྱུས་མིན་ནོ།

由于名称从相称中转变，彼等差别并无相违。从断除五、八、十种，以及受持断除一切，
优婆塞与近住戒，沙弥戒与比丘戒，戒律以及善行戒，羯磨以及律仪戒。
初者表色无表色，别解脱与作业道，别解脱相应八种，禅定所生及相应，
无漏圣者有情戒，最后二者随心转，无间道生彼二者，于未至定称为断。
正知以及正念二，意与根门律仪戒。别解脱住直至于，未舍之前现在世，
无表相应刹那间，从初以后成过去，不律仪住亦复然。禅定律仪相应者，
恒时过去未来世，圣者初者过去非，等持圣道住彼二，现在相应住中间，
若有初者中间及，其后时分二者也。不律仪住善业及，住于律仪不善业，
无表相应直至于，极其烦恼力相应，表色一切诸事中，作业之时现在相，
未舍之前刹那间，其后过去无未来，有覆以及无覆法，过去相应亦非有，
不律仪与恶行戒，破戒之业彼业道，中有住者心力弱，作时唯与表色相，
舍表未生圣有情，无表禅定所生起，禅定地中而获得，无漏圣者别解脱，
他人表色等诸法，尽形寿及日夜中，律仪应当如实受，日夜律仪无不律，
彼无如是受持名。低坐言说重复诵，不庄严或至明日，近住支分圆满者，
清晨应从他受持。戒律支分正念支，支分苦行支分等，四一如是三次第，彼令失念生憍慢，
他处亦有近住戒，未皈依者则无有。以许为优婆塞故，如比丘般示律仪，
若是一切皆防护，何有一分行等事，谓为守护而宣说，小等随心如所欲，
若人皈依三宝者，佛僧所作之正法，无学以及二俱分，涅槃皈依为所依，
邪淫极为可诽故，易行不作得果故。律仪如其所许受，获得非从相续生，
若违一切诸学处，成为妄语之过失，所制罪过诸学处，除醉因护持诸戒，
欲界摄一切二种，从现在世而获得，禅定无漏诸律仪，实相一切时获得，
律仪从诸有情得，支分因上有差别，不律仪从一切得，支分一切非因得。

།སྡོམ་པ་མིན་པ་བྱ་བའམ། །ཁས་ ལེན་པ་ལས་འཐོབ་པར་འགྱུར།།ལྷག་མའི་རྣམ་རིག་མིན་ཞིང་དང་། །ལེན་དང་གུས་པར་བྱེད་པས་འཐོབ། །བསླབ་པ་ཕུལ་དང་ཤི་འཕོས་དང་། །མཚན་གཉིས་དག་ནི་བྱུང་བ་དང་། །རྩ་བ་ཆད་དམ་མཚན་འདས་ལས། །སོ་སོར་ཐར་པའི་འདུལ་བ་གཏོང་། །ཁ་ཅིག་ལྟུང་བར་ འགྱུར་ལས་སྨྲ།།གཞན་དག་དམ་ཆོས་ནུབ་པ་ལས། །ཁ་ཆེ་རྣམས་ནི་བྱུང་བ་ལ། །བུ་ལོན་ནོར་བཞིན་གཉིས་སུ་འདོད། །བསམ་གཏན་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ནི། །ས་འཕོས་ཉམས་པ་དག་གིས་གཏོང་། །དེ་བཞིན་གཟུགས་མེད་གཏོགས་འཕགས་པ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་ སྦྱངས་ཉམས་པ་ལས།།སྡོམ་མིན་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་དང་། །ཤི་དང་མཚན་གཉིས་བྱུང་བ་ལས། །བར་མ་ཤུགས་བླངས་བྱ་བ་དང་། །དོན་ཚེ་རྩ་བ་ཆད་པ་ལས། །འདོད་གཏོགས་དགེ་བ་གཟུགས་མིན་ནི། །རྩ་ཆད་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ལས། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཟུགས་མིན་ནི། ། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་རྣམ་ཉམས་འགྱུར། །ཟ་མ་མ་ནིང་སྒྲ་མི་སྙན། །མཚན་གཉིས་མ་གཏོགས་མི་རྣམས་ལ། །སྡོམ་མིན་སྡོམ་པའང་དེ་བཞིན་ནོ་། །ལྷ་ལའང་མི་རྣམས་ལ་གསུམ་མོ་། །འདོད་དང་གཟུགས་སྐྱེས་ལྷ་རྣམས་ལ། །བསམ་གཏན་སྐྱེས་ཡོད་ཟག་མེད་ནི། །བསམ གཏན་ཁྱད་པར་འདུ་ཤེས་མེད།།སེམས་ཅན་མ་གཏོགས་གཟུགས་མེད་ནའང་། །ལས་བདེ་མི་བདེ་དང་གཞན་ནི། །དགེ་དང་མི་དགེ་དང་གཞན་ཡིན། །བསོད་ནམས་བསོད་ནམས་མིན་མི་གཡོ། །བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་ལ་སོགས་གསུམ། །བསོད་ནམས་འདོད་ཁམས་ དགེ་བའི་ལས།།མི་གཡོ་གོང་མ་ལས་སྐྱེས་པའི། །གང་ཕྱིར་ས་ནི་དེ་དག་ཏུ། །ལས་རྣམས་སྨིན་ཕྱིར་མི་གཡོའི་ཕྱིར། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དགེ་བ། །བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་དེ་ཡན་ཆད། །སྡུག་མིན་བདེ་མིན་མྱོང་འགྱུར་བ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འགྱུར་འདིའི་མི་དགེ། ། འོག་ནའང་བར་མ་ཡོད་དོ་ཞེས། །ཁ་ཅིག་ཟེར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་རྣམ་སྨིན་ལས། །སྔ་ཕྱི་མེད་གསུམ་སྨིན་འདོད་ཕྱིར། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་། །དམིགས་པ་དང་ནི་རྣམ་སྨིན་དང་། །མངོན་སུམ་དུ་ནི་གྱུར་པ་ལས། །མྱོང་འགྱུར་རྣམ་པ་ལྔ ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ངེས་དང་མ་ངེས་དང་། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ། །མྱོང་འགྱུར་ཕྱིར་ན་ངེས་རྣམ་གསུམ། །ཁ་ཅིག་ལས་རྣམ་ལྔ་ཞེས་ཟེར། །གཞན་དག་མུ་ནི་བཞི་ཞེས་ཟེར། །གསུམ་གྱིས་རིགས་ནི་འཕེན་པར་བྱེད། །ཐམས་ཅད་ན་ནི་འཕེན་པ་བཞི། །དམྱལ་ བ་ན་ནི་དགེ་བའི་གསུམ།།གང་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བརྟེན་པའི། །བྱིས་པ་དེར་སྐྱེས་མྱོང་མི་བྱེད། །འཕགས་པ་གཞན་དུའང་མྱོང་མི་བྱེད། །འདོད་རྩེའི་མི་བརྟན་པ་ཡང་མིན། །སྲིད་པ་བར་མ་འདོད་ཁམས་སུ། །འཕེན་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་གཉིས། །དེ་ནི་མཐོང་ཆོས་ འབྲས་བུ་ཡིན།།དེ་ནི་རིགས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན། །ཉོན་མོངས་རབ་དང་དྲག་པོ་དང་། །ཡོན་ཏན་ཞིང་དང་རྒྱུན་ཆགས་སུ། །བྱས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། །ཕ་མ་གསོད་གང་དེ་ངེས་སོ། །མཐོང་ཆོས་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ལས། །ཞིང་དང་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ ལས།།ས་དེའི་འདོད་ཆགས་གཏན་བྲལ་ཕྱིར། །རྣམ་སྨིན་ངེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གང་དག་འགོག་བྱམས་ཉོན་མོངས་མེད། །མཐོང་དང་དགྲ་བཅོམ་འབྲས་ལངས་པ། །དེ་ལ་ཕན་གནོད་བྱས་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་འཕྲལ་དུ་མྱོང་བར་འགྱུར། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡི། ། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ནི། །སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཁོ་ནར་འདོད། །མི་དགེ་བའི་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡིན། །གཡེངས་པའི་སེམས་ནི་ཡིད་སེམས་ལ་། །དེ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། །སྐྲག་གནོད་མ་མཉམ་མྱ་ངན་གྱིས། །སྒྲ་མི་སྙན་མིན་འདོད་ལྡན་རྣམས། །ཡོན་སྐྱོན་སྙིགས་མར གསུངས་པ་ནི།།གཡོ་དང་ཞེ་སྡང་འདོད་ཆགས་སྐྱེས། །དཀར་ནག་ལ་སོགས་བྱེ་བྲག་གིས། །ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ།

从非律仪的行为或承诺中获得。余下的非表色以及受持和恭敬而获得。
舍弃学处、死亡、两性并生、断根或超过年龄，则舍弃别解脱戒律。
有些说由堕罪而舍，其他说由正法灭尽而舍，迦湿弥罗人说由生起时，如债务财物般有两种。
属于禅定的善业，由转生他地和退失而舍。同样，属于无色界的圣者，由获得果位修习和退失而舍。
由获得非律仪戒、死亡和两性并生，由中间自然受持的行为，以及寿终和断根而舍。
欲界善业和非色界，由断根和转生上界而舍。非色界烦恼，由对治生起而退失。
除去黄门、两性人和北俱卢洲人，其他人类都可以有非律仪戒和律仪戒。天人也如人类有三种。
欲界和色界天人，有禅定所生，无漏则在禅定差别和无想天，除去有情的无色界也有。
业有乐受、不乐受和其他，是善、不善和其他。福业、非福业和不动业，有顺乐受等三种。
福业是欲界善业，不动业是上界所生。因为在那些地中，诸业成熟故称不动。
直至第三禅的善业，是顺乐受，其上则是顺不苦不乐受。顺苦受是此处不善业。
有些说下界也有中性业，因为禅定差别异熟，无前后三种成熟故。
由自性、相应、所缘、异熟和现前五种而成为顺受业。
这又分为决定、不决定和顺现法受等。由于顺受而有三种决定，有些说业有五种。
其他说有四种。三业能引生种姓，一切地都有四种引业。地狱中有三种善业。
已离贪的凡夫不受生彼处，圣者也不受生他处，欲界和有顶不定者也不受生。
中有在欲界中，有二十二种引业。这是顺现法果，这只是一种种类。
烦恼猛烈炽盛、对功德田和相续所作，以及杀害父母者决定。
顺现法果业，由田和意乐差别，由彻底离该地贪欲，而有决定异熟。
对入灭定、修慈、无烦恼、见道、阿罗汉果刚出定者，作损益之业，果报立即感受。
无分别善业的异熟，唯是意识感受。不善业则是身体感受。
散乱心是意识，这是业的异熟所生。恐惧、伤害、不平等、忧愁，除北俱卢外欲界众生，
所说过失浊为，由谄诳、嗔恨、贪欲所生。由白、黑等差别，业有四种。

།མི་དགེ་གཟུགས་དང་འདོད་གཏོགས་པའི། །དགེ་བ་ཉིད་ནི་རིམ་བཞིན་དུ། །གནག་དང་དཀར་དང་གཉིས་ཀའི་ལས། །དེ་ཟད་བྱེད་པ་ཟག་མེད་ ཡིན།།ཆོས་བཟོད་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཡི་། །བར་ཆད་མེད་ལམ་བརྒྱད་ཀྱི་གང་། །སེམས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དེ། །ནག་པོ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ལས། །དགུ་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དཀར་ནག་ཟད་བྱེད་ཡིན། །དཀར་པོ་བསམ་གཏན་ཆགས་བྲལ་བའི། །བར་ ཆད་མེད་ལམ་སྐྱེས་ཐ་མས།།གཞན་ནི་དམྱལ་བ་མྱོང་འགྱུར་དང་། །འདོད་གཞན་མྱོང་འགྱུར་གཉིས་སུ་རིག་།གཞན་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་གནག་།འདོད་པ་ལས་སྐྱེས་གཞན་དཀར་གནག་།མི་སློབ་ལུས་ངག་ལས་ཡིད་ཉིད། །ཐུབ་པའི་གསུམ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན། །ལེགས་ སྤྱད་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ནི།།གཙང་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ལ་སོགས་མི་དགེ་བ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་གསུམ་དུ་འདོད། །བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་ལས་མིན་ཡང་། །ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱད་རྣམ་གསུམ་མོ། །བཟློག་པ་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡིན། །དེ་ལས་ཆེ་ལོང་ བསྡུས་ནས་ནི།།དགེ་དང་མི་དགེ་ཅི་རིགས་པར། །ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་བཅུར་གསུངས་སོ། །མི་དགེ་དྲུག་ནི་རྣམ་རིག་མིན། །གཅིག་རྣམ་གཉིས་སོ་དེ་དག་ཀྱང་། །བྱེད་ན་དགེ་བ་བདུན་རྣམ་གྱིས། །ཏིང་འཛིན་ལས་སྐྱེས་རྣམ་རིག་མིན་། །ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ནི་རྣམ་རིག་ བྱེད།།རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་འགྱུར་བའམ། །མ་ཡིན་བཟློག་པ་མཇུག་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་རྩ་བ་གསུམ་ལས་སྐྱེས། །དེ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་ལས་བྱུང་ཕྱིར། །བརྣབ་སེམས་སོགས་རྩ་གསུམ་ལས་སྐྱེས། །དགེ་བ་སྦྱོར་དང་མཇུག་བཅས་རྣམས། །ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་མེད་ ལས་སྐྱེས་།།གསོད་དང་གནོད་སེམས་ཚིག་རྩུབ་པོ། །ཞེ་སྡང་གིས་ནི་མཐར་ཕྱིན་བྱེད། །ལོག་གཡེམ་བརྣབ་སེམས་མ་བྱིན་ལེན། །ཆགས་པ་ཡིས་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད། །ལོག་པར་ལྟ་བ་གཏི་མུག་གིས། །ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་འདོད། །གཞི་ནི་སེམས་ཅན་ ལོངས་སྤྱོད་དང་།།མིང་དང་གཟུགས་ནི་མིང་ཡིན་ནོ། །སྔ་དང་མཉམ་དུ་ཤི་བ་ལ། །དངོས་མེད་ལུས་གཞན་སྐྱེས་ཕྱིར་རོ། །དམག་ལ་སོགས་པར་དོན་གཅིག་ཕྱིར། །ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་པོ་བཞིན་ལྡན། །སྲོག་གཅོད་པ་ནི་བསམས་བཞིན་དུ། །མ་ནོར་བར་ནི་གཞན་གསད་ པའོ།།མ་བྱིན་ལེན་པ་གཞན་གྱི་ནོར། །མཐུ་དང་འཇབ་བུས་བདག་གིར་བྱེད། །བགྲོད་མིན་འགྲོ་བ་འདོད་པ་ཡིས། །ལོག་པར་གཡེམ་པ་རྣམ་པ་བཞི། །རྫུན་ཚིག་འདུ་ཤེས་གཞན་སྒྱུར་བའི། །ཚིག་དོན་མངོན་པར་གོ་བའོ། །མིག་རྣ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་། །གསུམ་ གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་གང་དེ།།མཐོང་ཐོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། །རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ་རིམ་བཞིན་བཤད། །ཕྲ་མ་ཕ་རོལ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཚིག། །ཚིག་རྩུབ་པོ་ནི་མི་སྙན་པ། །ཉོན་མོངས་ཅན་ཀུན་ཀྱལ་པ་ཉིད། །གཞན་ནི་དེ་ལས་གཞན་ཉོན་ མོངས།།ཁ་གསག་གླུ་དང་ཟློས་གར་བཞིན། །བསྟན་བཅོས་ངན་བཞིན་བརྣབ་སེམས་ནི། །ལོག་པས་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ཆགས། །གནོད་སེམས་སེམས་ཅན་ལ་སྡང་བ། །དགེ་དང་མི་དགེ་མེད་ལྟ་བ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་འདི་ལ། །གསུམ་ལམ་བདུན་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན། ། མེད་པར་ལྟ་བས་རྩ་བ་གཅོད། །འདོད་གཏོགས་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྣམས། །རྒྱུ་དང་འབྲས་ལ་སྐུར་འདེབས་པས། །ཀུན་གྱིས་རིམ་གྱིས་མིའི་ནང་དུ། །སྐྱེས་པ་བུད་མེད་ཀྱིས་གཅོད་དོ། །ལྟ་སྤྱད་དེ་ནི་མི་ལྡན་པའོ། །མཚམས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་ལྟ་བས། མཚམས་མེད་བྱེད་པའི་འདི་ལ་མིན། །མི་དགེ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དག་དང་། །སེམས་པ་ཅིག་ཅར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་། །དགེ་བ་བཅུ་ཡི་བར་དག་དང་། །གཅིག་དང་བརྒྱད་དང་ལྔ་དང་མིན། །དམྱལ་བ་ན་ནི་ཀྱལ་པ་དང་། །ཚིག་རྩུབ་གནོད་སེམས་རྣམ་གཉིས་སོ། །བརྣབ སེམས་ལོག་ལྟ་ལྡན་པས་སོ།

不善业、色界所属的善业，以及欲界所属的善业，依次为黑业、白业和黑白业，无漏业能使这些业消尽。
法忍和离欲之间的八种无间道中的十二种心所，是能使黑业消尽的业。
第九种心所是能使黑白业消尽的业。
白业是由禅定离欲的无间道最后所生。
其他业分为地狱受报业和其他欲界受报业两种。
其他黑业是见道所断，欲界所生的其他业是黑白业。
无学身语意业即是佛陀的三业，依次为三种善行，都是三种清净业。
身等不善业被认为是三种恶行。
虽然贪心等不是业，但也是三种意的恶行。
与此相反的是善行。
从这些业中概括归纳，依其性质分为善与不善，说有十种业道。
六种不善业是无表业，一种是两种表业，如果造作，七种善业是两种表业。
由定所生的是无表业。
近分定是表业和无表业，或非表业，相反的是后续业。
加行业从三根本烦恼生，因其后随即生故。
贪心等从三根本烦恼生。
具加行和后续的善业从无贪、无嗔、无痴生。
杀生、害心和粗语由嗔恚究竟。
邪淫、贪心和不与取由贪欲圆满。
邪见由愚痴圆满，其余由三毒圆满。
所依是有情、受用、名色即是名。
对同时死亡者，因无实体而生他身故。
如军队等因为是一个目的，故一切造作者皆具。
杀生是故意而不错误地杀害他者。
不与取是以力量或偷盗据为己有他人财物。
非梵行是以欲心行邪淫有四种。
妄语是转变对他人认知的言语表达。
眼耳意三识所经验的，依次说为见闻识知。
离间语是以烦恼心说使他人分离的语言。
粗语是不悦耳的语言。
绮语是一切烦恼语。
其他是除此之外的烦恼，如谄媚、歌舞等。
如同恶论，贪心是以邪见贪著他人财物。
害心是对有情的嗔恨。
邪见是认为无善无恶的见解。
在此中，三种是业道，七种也是业。
断见能断根本，欲界俱生得的，因诽谤因果，一切渐次于人中，男女能断。
见行即是不相应。
边见有疑惑，造无间罪者此处非有。
与八种不善业同时俱起的思。
与十种善业同时俱起的一、八、五种思非有。
地狱中有绮语、粗语、害心二种。
具贪心和邪见。

།སྒྲ་མི་སྙན་ན་གསུམ་ཡོད་དེ་། །དེ་ན་བདུན་པ་དངོས་སུ་ཡང་། །འདོད་པ་གཞན་ན་མི་དགེ་བཅུ། །དགེ་བ་གསུམ་ནི་ཐམས་ཅད་ན། །རྙེད་དང་མངོན་དུ་གྱུར་སྒོ་ནས། །གཟུགས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་སེམས་ཅན། །རྙེད་པས་བདུན་ཡོད་ ལྷག་བྱས་ན།།མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་། །དམྱལ་བཅས་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས། །ཐམས་ཅད་བདག་པོ་རྒྱུ་མཐུན་དང་། །རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་འདོད། །སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་དང་བསད་ཕྱིར་དང་། །གཟི་བྱིན་མེད་ཕྱིར་འབྲས་རྣམ་གསུམ། །ལུས་དང་ ངག་ལས་ཆགས་ལས་སྐྱེས།།ལོག་འཚོ་སྦྱང་དཀའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་།བསྟན་ཏོ་གལ་ཏེ་ཡོ་བྱད་ལ། །ཆགས་བསླང་མདོ་དང་འགལ་ཕྱིར་མིན། །དྲིར་བཅས་སྤོང་བའི་ལམ་དག་གི་། །ལས་ནི་ལྔ་ཡི་འབྲས་བུར་བཅས། །དྲི་མེད་བཞི་ཡི་ཟག་བཅས་གཞན། །དགེ་དང་ མི་དགེ་གང་ཡིན་པའང་།།ཟག་པ་མེད་པ་ལྷག་མ་དང་། །ལུང་བསྟན་མིན་གང་གསུམ་གྱིས་སོ། །དགེ་བའི་དགེ་ལ་སོགས་པ་ནི། །བཞི་དང་གཉིས་དང་དེ་བཞིན་གསུམ། །མི་དགེའི་དགེ་སོགས་གཉིས་དང་ནི། །གསུམ་དང་བཞི་སྟེ་རིམ་པ་བཞིན། །ལུང་བསྟན་མིན་ གྱི་དགེ་ལ་སོགས།།དེ་དག་གཉིས་དང་གསུམ་དང་གསུམ། །འདས་པའི་ཐམས་ཅད་བཞི་ཡིན་ནོ། །བར་མ་ཡི་ནི་མ་འོངས་པའང་། །བར་མ་གཉིས་སོ་མ་སྐྱེས་པའི། །འབྲས་བུ་མ་འོངས་གསུམ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ས་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་ས་པ་གསུམ་དང་གཉིས། ། སློབ་པའི་སློབ་ལ་སོགས་པ་གསུམ། །མི་སློབ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི། །སློབ་པ་ཡི་ནི་ཆོས་ལ་སོགས། །གཅིག་དང་གསུམ་དང་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། །སློབ་སོགས་གཉིས་དང་གཉིས་དང་ལྔ། །མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་དེ་ལ་སོགས། །གསུམ དང་བཞི་དང་གཅིག་ཡིན་ནོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་ལས་ཀྱི། །དེ་དག་གཉིས་དང་བཞི་དང་གསུམ། །སྤང་བྱ་མིན་པའི་དེ་དག་གཅིག་།གཉིས་དང་བཞི་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན། །རིགས་མིན་བསྐྱེད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཁ་ཅིག་ཆོ་ག་ཉམས་པའང་ཞེའོ་། །གཅིག་ གིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་འཕེན་ཏོ།།ཡོངས་རྫོགས་བྱེད་པ་དུ་མ་ཡིན། །སེམས་མེད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་།འཕེན་བྱེད་མ་ཡིན་ཐོབ་པའང་མིན། །མཚམས་མེད་པ་ཡི་ལས་རྣམས་དང་། །ཉོན་མོངས་ཤས་ཆེན་ངན་འགྲོ་དང་། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། ། སྒྲ་མི་སྙན་སྒྲིབ་གསུམ་དུ་འདོད། །མཚམས་མེད་གླིང་གསུམ་དག་ན་ཡོད་། །ཟ་མ་སོགས་ལ་མི་འདོད་དོ། །ཕན་དང་ངོ་ཚ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། །ལྷག་མ་འགྲོ་བ་ལྔ་དག་ན། །དགེ་འདུན་དབྱེན་ནི་མི་འཕྲོད་པའི། །རང་བཞིན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཆོས། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན ལུང་བསྟན་མིན།།དེ་དག་དགེ་འདུན་ཡང་དག་ལྡན། །དེ་ཡི་ཁ་ན་མ་ཐོ་རྫུན། །དེ་དང་འབྱེད་པོ་ཡང་དག་ལྡན། །བསྐལ་པར་མནར་མེད་པར་སྨིན་འགྱུར། །ལྷག་པས་གནོད་པ་ལྷག་པར་འགྱུར། །དགེ་སློང་ལྟ་སྤྱད་ཚུལ་ལྡན་པས། །འབྱེད་དོ་གཞན་དུའོ་བྱིས་པ་རྣམས། ། སྟོན་དང་ལམ་གཞན་ལ་བཟོད་པ། །བྱེ་བའོ་དེ་ནི་མི་གནས་སོ། །དེ་ནི་འཁོར་ལོའི་དབྱེན་དུ་འདོད། །འཛམ་བུའི་གླིང་ནའོ་དགུ་སོགས་ཀྱི་། །ལས་ཀྱི་དབྱེན་ནི་གླིང་གསུམ་ན། །དེ་ནི་བརྒྱད་དག་ཡན་ཆད་ཀྱིས། །དང་པོ་མཐའ་སྐྱོན་ཟུང་གཅིག་གི། །སྔ་རོལ་ཐུབ་པ་ནོངས་པ དང་།།མཚམས་མ་བཅད་པ་དག་ཏུ་ཡང་། །འཁོར་ལོའི་དབྱེན་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཕན་འདོགས་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཞིང་། །སྤངས་དང་མེད་པར་བྱས་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་ཀྱང་འགྱུར། །གང་གི་ཟླ་མཚན་ལས་བྱུང་མ་། །སངས་རྒྱས་བརྡེག་པར་སེམས་ལ་ མིན།།བསྣུན་འོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་མིན། །མཚམས་མེད་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་ལ། །འདོད་ཆགས་བྲལ་འབྲས་མི་སྲིད་དོ།

在北俱卢洲有三种，在那里实际上也有七种。在其他欲界有十不善，一切处都有三善。从获得和现行的角度，无色界和无想有情，通过获得有七种，若有余，从现行的角度，除了地狱和北俱卢洲，一切都认为能产生增上果、等流果和异熟果。
因为痛苦、因为杀害、因为无威严，果有三种。身语业从贪欲生，邪命因难以调伏而单独宣说。如果说是因为贪求资具，因为违背经典所以不是。
有漏断道的业，有五种果。无漏四种，其他有漏，无论是善或不善，无漏余者和无记都是三种。
善业的善等是四、二、三，不善的善等是二、三、四，依次而言。无记的善等，它们是二、三、三。
过去的一切是四种。中性的未来也是中性二种。未生的果是未来三种。自地的是四种。他地的是三种和二种。
有学的有学等三种。无学业的果，对于有学法等，是一、三、二。其他的果，有学等是二、二、五。
见所断的彼等，是三、四、一。修所断业的彼等，是二、四、三。非所断的彼等，是一、二、四，依次而言。
非理所生是染污，有些说破坏仪轨也是。一业能引一生，圆满则是多种。无心等至不能引发，也不能获得。
无间业和烦恼重大、恶趣、无想有情、北俱卢洲被认为是三障。无间业在三洲存在，不认为黄门等有。因为利益和惭愧小的缘故，其余在五趣中。
破僧是不和谐的自性，非法、非染污、无记，这些是真实僧伽所具。其罪过是妄语，破僧者具有此罪。将感受无间地狱一劫之果报，过失越大危害越大。
具足见行的比丘能破僧，其他则是凡夫。对于导师和其他道有忍，即是破僧。此非安住。此被认为是轮破。在阎浮提。九等的羯磨破在三洲。
此由八人以上，初后有过失的一对之前，佛涅槃后和未结界时，轮破不会发生。因为饶益、功德田、断除和已灭故。虽转变性别也会发生。
月经所生女，不包括想害佛者。打击之下不包括阿罗汉。对于造作无间业的加行，不可能得到离欲果。

།དགེ་འདུན་དབྱེ་ཕྱིར་རྫུན་སྨྲ་བ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་རབ་ཆེར་འདོད། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་དགེ་བ་ལ། །སྲིད་རྩེའི་སེམས་པ་འབྲས་རབ་ཆེ། ། མ་དགྲ་བཅོམ་མ་སུན་བྱས་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་གནས་དང་། །སློབ་པ་གསོད་དང་དགེ་འདུན་གྱི། །འདུ་བའི་སྒོ་ནི་འཕྲོག་པ་དག་།མཚམས་མེད་པ་དང་ཆ་འདྲ་སྟེ། །ལྔ་པ་མཆོད་རྟེན་འཇིག་པ་ཡིན། །བཟོད་དང་ཕྱིར་མི་འོང་དགྲ་བཅོམ། །འཐོབ་ལ ལས་གེགས་ཤིན་ཏུ་བྱེད།།གང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན། །གང་ནས་མཚན་གྱི་ལས་བྱེད་པ། །བདེ་འགྲོ་རིགས་མཐོར་སྐྱེ་དབང་ཚང་། །ཕོར་འགྱུར་ཚེ་རབས་དྲན་མི་ལྡོག་།དེ་ནི་འཛམ་གླིང་ཕོ་གྱུར་ཉིད། །མངོན་སུམ་སངས་རྒྱས་ལ་སེམས་པ། །བསམས་ པ་ལས་བྱུང་བསྐལ་པ་བརྒྱ།།ལུས་པ་དག་ཏུ་འཕེན་པར་བྱེད། །རེ་རེའང་བསོད་ནམས་བརྒྱ་ལས་སྐྱེ་། །རྣམ་གཟིགས་མར་མེ་རིན་ཆེན་གཙུག་།གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་ཐ་མར་བྱུང་། །དང་པོ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིན། །ཀུན་ལ་ཐམས་ཅད་སྙིང་རྗེ་ཡིས་། །སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་ སྦྱིན་པ་རྫོགས།།ཆགས་བཅས་ཡན་ལག་བཅད་ཀྱང་ནི། །མི་འཁྲུགས་བཟོད་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི། །སྐར་རྒྱལ་བསྟོད་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི། །དེ་མ་ཐག་ལ་ཏིང་འཛིན་བློའི། །གསུམ་པོ་བསོད་ནམས་བྱ་བ་དང་། །དེའི་གཞི་དཔེར་ན་ལས་ལམ་བཞིན། །གང་གིས་ སྦྱིན་བྱེད་དེ་སྦྱིན་པ།།མཆོད་དང་ཕན་གདགས་འདོད་པ་ཡིས། །ལུས་དང་ངག་ལས་སློང་དང་བཅས། །དེ་འབྲས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཅན། །བདག་གཞན་དོན་ཕྱིར་གཉིས་དོན་ཕྱིར། །གཉིས་ཀའི་དོན་དུ་མིན་ཕྱིར་སྦྱིན། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སྦྱིན་བདག་དང་། །དངོས་དང་ཞིང་ གི་ཁྱད་པར་ལས།།སྦྱིན་བདག་ཁྱད་འཕགས་དད་སོགས་ཀྱིས། །གུས་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་བཀུར་སྟི་རྒྱ་ཆེན་དང་། །དུས་དང་བར་ཆད་མེད་པར་རྙེད། །ཁ་དོག་ལ་སོགས་ཕུན་སུམ་དངོས། །དེ་ལས་གཟུགས་བཟང་གྲགས་ལྡན་དང་། །དགའ་ དང་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་དང་།།དུས་སུ་རེག་ན་བདེ་ལུས་འགྱུར། །འགྲོ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཕན་འདོགས་དང་། །ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་ཁྱད་འཕགས། །མཆོག་ནི་གྲོལ་བས་གྲོལ་བའམ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིས་བརྒྱད་པ། །འཕགས་པ་མིན་ཡང་ཕ་མ་དང་། །ནད་ པ་དང་ནི་ཆོས་སྨྲ་དང་།།སྐྱེ་མཐའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ། །ཡོན་ནི་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཡིན། །མཇུག་དང་ཞིང་དང་གཞི་དང་ནི། །སྦྱོར་དང་སེམས་པ་བསམ་པ་སྟེ། །དེ་དག་ཆུང་དང་ཆེ་བ་ལས། །ལས་ཀྱང་ཆུང་དང་ཆེ་བ་ཉིད། །བསམས་བཞིན་པ་དང་རྫོགས་པ་ དང་།།མི་འགྱོད་གཉེན་པོ་མེད་པ་དང་། །འཁོར་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས། །བསགས་པའི་ལས་ཤེས་བྱ་བ་ཡིན། །མཆོད་རྟེན་ལ་བཏང་རྒྱུས་བྱུང་བའི། །བསོད་ནམས་ལེན་མེད་བྱམས་སོགས་བཞིན། །རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་མི་འཁྲུལ་ཕྱིར། །ངན་པའི་ཞིང་ལའང་ འབྲས་ཡིད་འོང་།།འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་དགེའི་གཟུགས། །དེ་སྤོང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་གཉིས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བཅད་པ་ཡང་། །རྣམ་དག་ཡོན་ཏན་བཞི་ལྡན་ནོ། །འཆལ་ཁྲིམས་དེའི་རྒྱུས་འཕེན་མ་བྱུང་། །དེ་གཉེན་པོ་དང་ཞི་ལ་རྟེན་། །མཉམ་པར་ བཞག་པའི་དགེ་བ་ནི།།བསྒོམ་པའོ་སེམས་ལ་སྒོ་ཕྱིར་རོ། །མཐོ་རིས་དོན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །འབྲལ་བའི་དོན་དུ་བསྒོམ་གཙོའི་ཕྱིར། །བསྐལ་པར་མཐོ་རིས་དགའ་གནས་ཕྱིར། །བཞི་ཡི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ཡིན། །ཆོས་སྦྱིན་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པས། །མདོ་ སོགས་ཡང་དག་ཇི་བཞིན་སྟོན།།བསོད་ནམས་མྱ་ངན་འདས་པ་དང་། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དགེ་རྣམ་གསུམ། །རིགས་པས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ལས། །རྣམ་གསུམ་ཀུན་སློང་བཅས་པ་ནི། །ཡིག་འབྲུ་བརྒྱ་དང་བགྲང་བཅས་པའི། །སྙན་ངག་གྲངས་ཏི་གོ་རིམས་བཞིན། ། བསྒྲིབས་ངན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བཅས། །ཉན་མོངས་ཅན་ཆོས་དྲི་མེད་དགེ། །གྱ་ནོམ་འདུས་བྱས་དགེ་བསྟེན་བྱ། །ཐར་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། ལས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་བཞི་པའོ།

为分裂僧团而说妄语，认为是极大的过失。对于世间的善业，有顶天的心识是最大的果报。
诽谤阿罗汉尼，确定住位的菩萨，杀害有学，夺取僧团的集会处等，这些与无间罪相似，第五个是破坏佛塔。对于获得忍位、不还果和阿罗汉果有极大障碍。
从何时成为菩萨，从何时具有相好，具有往生善趣、高贵种姓的能力，转为男身、不失念宿世。
他成为阎浮提男身，亲见佛陀而生起的思心所，能引发百劫的善业。每一个都从百种福德生起。
毗婆尸佛、燃灯佛、宝髻佛出现在第三无数劫末，第一位是释迦牟尼佛。
对一切众生以悲心布施，圆满布施波罗蜜。即使被贪欲缠身砍断肢体，也不生嗔恨，圆满忍辱和持戒。
以赞叹星宿王而圆满精进，随即圆满禅定和智慧。
三种福业事及其所依，如同业道。施者、所施物和布施，为供养和利益而发心，以身语行施，其果报是大受用。
为自利、为他利、为二利、非为二利而布施。其差别由施主、所施物和福田的差别而定。
施主的殊胜是由信心等，以恭敬等而行布施。因此获得广大恭敬，常时无间断获得。
色相等圆满之物，由此获得端正相貌、具足名声、喜悦、极为年轻，触之适时生乐。
福田的殊胜在于众生、苦恼、利益和功德。最胜者是已解脱者度化解脱，或八地菩萨。
虽非圣者，对父母、病人、说法者和最后身菩萨布施，其福德不可衡量。
结果、福田、基础、加行、思维、发心，由这些的大小，业也有大小之分。
由思维、圆满、无悔、无对治、眷属和异熟，知道是积集之业。
供养佛塔所生的福德无人能取，如慈心等。因果不错乱，故于恶劣福田布施亦得可意果。
破戒为不善之相，断除破戒即是二种戒律。佛陀制定的戒律，具足四种清净功德。
破戒及其因不能引生，依止对治和寂静。等持的善业是修所成，因为依止心故。
为求生天而持戒，为求解脱而修行为主，为千劫住于天界快乐，是四种梵福。
法布施无烦恼，如实宣说经典等。福德、涅槃和顺决择分三种善。
以理趣引导的三种业，具足发心，如同百字偈颂的数量和次第。
有覆无记、不善、有过失、烦恼性、清净善法、胜妙有为善应当依止，无上解脱是最究竟。
此为《阿毗达磨俱舍论》第四品《分别业品》。

། །།སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཕྲ་རྒྱས དྲུག་།འདོད་ཆགས་དེ་བཞིན་ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་མ་རིག་ལྟ་བ་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཡིན་ཏེ་དེ་དྲུག་ཀྱང་། །འདོད་ཆགས་དབྱེ་བས་བདུན་དུ་བཤད། །ཁམས་གཉིས་ལས་སྐྱེས་སྲིད་འདོད་ཆགས། །ཁ་ནི་ནང་དུ་བལྟས་ཕྱིར་དེར། །ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་བཟློག ཕྱིར་བཤད།།ལྟ་བ་ལྔ་སྟེ་འཇིག་ཚོགས་དང་། །ལོག་དང་མཐར་འཛིན་ལྟ་བ་དང་། །ལྟ་བ་དང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་དང་བཅུ། །དེ་དག་བཅུ་དང་བདུན་བདུན་བརྒྱད། །ལྟ་བ་གསུམ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །འདོད་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ། ། མཐོང་བས་རིམ་བཞིན་སྤོང་བར་བྱེད། །བཞི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་དེ་དག་ཉིད། །གཟུགས་ཁམས་གཟུགས་མེད་དེ་དང་འདྲ། །དེ་ལྟར་དགུ་བཅུ་བརྒྱད་དུ་འདོད། །སྲིད་རྩེ་ལས་སྐྱེས་བཟོད་པ་ཡིས། །གཞོམ་བྱ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཉིད། ། ལྷག་སྐྱེས་མཐོང་དང་བསྒོམ་གཉིས་ཀྱིས། །བཟོད་པས་གཞོམ་མིན་བསྒོམ་ཁོ་ནས། །བདག་དང་བདག་གི་རྟག་ཆད་དང་། །མེད་དང་དམན་ལ་མཆོག་ལྟ་དང་། །རྒྱུ་མིན་ལམ་མིན་དེར་ལྟ་བ། །དེ་དག་ལྟ་བ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །དབང་ཕྱུག་སོགས་རྒྱུར་མངོན་ཞེན་པ། །རྟག་བདག ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིས།།རབ་ཏུ་འཇུག་པས་དེ་ཕྱིར་དེ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཉིད། །ལྟ་བ་གསུམ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།བཞི་ཚན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཕྱིར་དང་། །ངེས་རྟོག་ཕྱིར་དང་སྒྲོ་འདོགས་ཕྱིར། །སེམས་དང་འདུ་ཤེས་དེའི་དབང་གིས། །ང་རྒྱལ་བདུན་རྣམ་དགུ་གསུམ་ པོ།།མཐོང་དང་བསྒོམ་པས་ཟད་བྱ་བ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི། །གསོད་སྩོགས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ། །དེ་བཞིན་འཇིག་སྲེད་འཕགས་པ་ལ། །རྣམ་སོགས་ངའོ་སྙམ་མི་འབྱུང་། །ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེའི་འགྱོད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་ མཐོང་སྤང་བྱ་བ།།ལྟ་དང་དེ་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་དང་། །གང་དེ་ལྷན་ཅིག་མ་འདྲེས་པའི། །མ་རིག་གང་ཡིན་ཀུན་ཏུ་འགྲོ། །དེ་དག་ལས་དགུ་གོང་དུ་དམིགས། །ལྟ་བ་གཉིས་པོ་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་དག་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་གང་། །འབྱུང་དེའང་ཀུན་འགྲོ་ཐོབ་མ་གཏོགས། །འགོག་དང་ ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ།།ལོག་ལྟ་ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་དང་། །ལྡན་དང་འབའ་ཞིག་མ་རིག་དང་། །དྲུག་ནི་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །རང་གི་ས་པའི་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པས། །ས་དྲུག་ས་དགུའི་ལམ་ནི་དེའི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ མིན་ཏེ་སྤང་བྱའི་ཕྱིར།།གནོད་མི་བྱེད་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་མིན། །ཞི་དང་དག་དང་མཆོག་གྱུར་ཕྱིར། །ང་རྒྱལ་མ་ཡིན་མཆོག་འཛིན་མིན། །ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་རྣམས་ནི། །དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ས། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་རང་རིས་སུ། ། ཟག་མེད་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་མིན། །བདག་གིར་མ་བྱས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །གང་ཞིག་གང་དང་མཚུངས་ལྡན་པ། །དེ་ནི་དེར་མཚུངས་ལྡན་སྒོ་ནས། །གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན། །འདོད་ན་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བ་དང་། །མཐར་འཛིན་ལྷན་ཅིག་མ་རིག་པ་། །ལྷག་མ རྣམས་འདིར་མི་དགེ་བའོ།

轮回的根本六种随眠：贪欲以及嗔恚，我慢、无明、见解，以及疑惑这六种，由于贪欲分类而说为七种。
从二界所生的有贪，因为向内观照故，为了遮遣解脱的想法而说。
见解有五种：萨迦耶见，邪见、边执见，见取见以及戒禁取见，共十种。
这些十种和七七八，除了三种见解之外，在欲界中苦等，由见道依次断除。
四种是修道所断。除了嗔恚之外的这些，色界无色界与此相同。如是认为有九十八种。
从有顶所生的忍智，所断为见道所断，余者由见道和修道二者，非忍智所断唯修道。
我和我所、常断见，无见和劣胜见，非因非道见，这些是五种见解。
执著大自在等为因，由常我颠倒，极为趣入故因此，是苦谛见道所断。
从三种见解中的颠倒，四种颠倒之故，以及决定思维之故和增益之故，由心和想的缘故，
七种我慢、九种三种，由见道和修道断除，修道所断是，杀生等一切缠缚。
如是执著坏灭，圣者不会生起我想等，因为由见解而增长故，不善的追悔也不是。
苦谛因见道所断，见解以及疑惑，以及与彼不相混杂的，无明即是遍行。
从这些中九种缘上，除了两种见解。与这些同时生起者，也是遍行除了所得。
灭谛和道谛见道所断，邪见疑惑以及，相应和单独无明，六种是无漏境。
自地的灭谛和，道谛互为因故，六地九地的道是彼，所缘境的对境。
非贪欲因为是所断故，因为不害故非嗔恚，因为寂静清净殊胜故，非我慢非胜执。
遍行随眠，从所缘门中自地，一切处增长，非遍行唯自类。
无漏和上地境非是，未作自己对治故，某者与某相应，彼由相应门。
上地一切无记，欲界中萨迦耶见，边执见俱生无明，其余诸法此处不善。

།འདོད་ན་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་དང་། །རྨོངས་རྣམས་མི་དགེའི་རྩ་བ་ཡིན། །ལུང་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་གསུམ། །དེ་ནི་སྲེད་དང་མ་རིག་བློ། །རྣམ་གཉིས་མཐོར་འཇུག་ཕྱིར་དེ་ལས། །གཞན་མིན་བཞི་ཞེས་ཉི་འོག་པ། །དེ་དག་སྲེད་ལྟ་ང་རྒྱལ་ རྨོངས།།བསམ་གཏན་པ་གསུམ་མ་རིག་ལས། །མགོ་གཅིག་དང་ནི་རྣམ་ཕྱེ་དང་། །དྲི་དང་གཞག་པར་ལུང་བསྟན་པ། །འཆི་དང་སྐྱེ་དང་ཁྱད་པར་འཕགས། །བདག་གཞན་ལ་སོགས་ལྟ་བུ་ཡིན། །འདས་དང་ཉེར་གནས་འདོད་ཆགས་དང་། །ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་དག་གིས་ ནི།།གང་ལ་དེ་སྐྱེས་མ་སྤངས་པའི། །དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་དེ་དག་མ་འོངས་པས། །ཀུན་དང་གཞན་གྱིས་རང་དུས་པ། །མི་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དང་། །ལྷག་མ་ཀུན་གྱིས་ཀུན་དང་ལྡན། །དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་ཡོད་གསུངས་ཕྱིར། །གཉིས་ཕྱིར་ཡུལ་ ཡོད་ཕྱིར་འབྲས་ཕྱིར།།དེ་ཡོད་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད། །ཡོད་པར་སྨྲ་བར་འདོད་དེ་དག་།རྣམ་བཞི་དངོས་དང་མཚན་ཉིད་དང་། །གནས་སྐབས་གཞན་གཞན་འགྱུར་ཞེས་བྱ། གསུམ་པ་བཟང་སྟེ་བྱ་བ་ཡིས། །དུས་རྣམས་རྣམ་གཞག་གེགས་སུ་བྱེད། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ གཞན་མ་ཡིན།།དུས་སུ་མི་རུང་དེ་བཞིན་དུ། །ཡོད་ན་ཅི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་ཞིག་།ཆོས་ཉིད་དག་ནི་ཟབ་པ་ཡིན། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་བྱ་སྤངས་ཀྱང་། །ཀུན་འགྲོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལྡན། །དང་པོའི་རྣམ་པ་སྤངས་ཀྱང་དེའི། །ཡུལ་ཅན་དྲི་མ་ལྷག་རྣམས་ ཀྱིས།།སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་གོམས་པ་ཡིས། །སྤང་བྱ་འདོད་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པ། །རང་གི་གསུམ་དང་གཟུགས་གཏོགས་གཅིག་།དྲི་མེད་རྣམ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །གཟུགས་ཁམས་ལས་སྐྱེས་རང་གི་དང་། །འོག་གསུམ་གོང་གཅིག་དྲི་མེད་ཀྱིའང་། །གཟུགས་མེད་ ལས་སྐྱེས་ཁམས་གསུམ་གཏོགས།།གསུམ་དང་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་ཀུན། །རང་གིས་གླགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཟག་མེད་ཁམས་གསུམ་མཐའ་གསུམ་དང་། །ཟག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཉོན་མོངས་ཕྲ་རྒྱས་བཅས་རྣམ་ གཉིས།།ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་རྒྱས་འགྱུར་གྱིས། །རྨོངས་ལས་ཐེ་ཚོམ་དེ་ནས་ནི། །ལོག་ལྟ་དེ་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལྟ། །དེ་ནས་མཐར་འཛིན་དེ་ནས་ནི། །ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོག་འཛིན་དེ་ནས་ལྟ། །རང་གི་ལྟ་ལ་ང་རྒྱལ་ཆགས། །གཞན་ལ་ཞེ་སྡང་དེ་ལྟར་རིམ། །ཕྲ་རྒྱས་ སྤངས་པ་མ་ཡིན་དང་།།ཡུལ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ལས། །ཉོན་མོངས་རྒྱུ་ནི་ཚང་བ་ཡིན། །འདོད་ན་གཏི་མུག་མ་གཏོགས་པའི། །ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་བཅས་ཟག་།གཟུགས་དང་གཟུགས་ནི་མེད་པ་ན། །ཕྲ་རྒྱས་ཁོ་ན་སྲིད་ པའི་ཟག་།དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཁ་ནང་བལྟས། །མཉམ་གཞག་ས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་བྱས། །རྩ་བ་མ་རིག་ཡིན་པས་ན། །ལོགས་ཤིག་ཏུ་ནི་ཟག་པར་བསྟན། །ཆུ་བོ་སྦྱོར་བའང་དེ་བཞིན་དུ། །ལྷ་རྣམས་གསལ་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་བསྟན། །ཟག་པར་མ་ཡིན་གྲོགས་མེད རྣམས།།འཇོག་པའི་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་ལོ། །ཇི་སྐད་བཤད་ཉིད་མ་རིག་བཅས། །ཉེར་ལེན་རྣམས་ཏེ་ལྟ་རྣམ་གཉིས། །ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་མ་རིག་པ། །འཛིན་པར་བྱེད་པ་མིན་ཕྱིར་བསྲེས། །གང་ཕྱིར་དེ་དག་ཕྲ་བ་དང་། །རྗེས་འབྲེལ་རྣམ་གཉིས་རྒྱས་འགྱུར་དང་། །རྗེས་ སུ་འབྲང་བས་དེ་ཡི་ཕྱིར།།ཕྲ་རྒྱས་དག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན། །དེ་དག་འཇོག་བྱེད་ཟག་བྱེད་དང་། །འཁྱེར་བར་བྱེད་དང་འབྱར་བྱེད་དང་། །ཉེ་བར་འཛིན་ཕྱིར་ཟག་ལ་སོགས། །དེ་དག་གི་ནི་ངེས་ཚིག་ཡིན། །དེ་དག་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་སོགས་ཀྱི་། །དབྱེ་བས་ཡང་རྣམ་ལྔར་བཤད་ དོ།།རྫས་དང་མཆོག་འཛིན་འདྲ་བའི་ཕྱིར། །ལྟ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་གཞན་ནོ། །གང་ཕྱིར་གཉིས་ཀའང་གཅིག་ཏུ་ནི། །མི་དགེ་རང་དབང་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ཕྲག་དོག་སེར་སྣ་དེ་དག་ལས། །ལོགས་ཤིག་ཀུན་སྦྱོར་གཉིས་སུ་བཤད། །ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་རྣམ་ལྔ། ། གཉིས་ཀྱིས་འདོད་ལས་མི་འདའ་ལ། །གསུམ་པོ་ཡིས་ནི་ཕྱིར་ཟློག་བྱེད། །སྒོ་དང་རྩ་བས་བསྡུས་ཕྱིར་གསུམ། །འགྲོ་མི་འདོད་དང་ལམ་ནོར་དང་། །ལམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དེ་སྙེད་ཅིག་།ཐར་པ་བགྲོད་ལ་གེགས་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་གསུམ་བསྟན་ཏོ།

贪欲、嗔恚以及愚痴是不善的根本。
无记的三根本，即是爱、无明和意。
因为二者导向上升，所以除此之外，日种部说是四种。
它们是爱、见、慢、痴。
三种禅定者从无明中生。
一头和分别、疑问和安立所说的，
死亡和出生以及殊胜，自他等是如此。
过去和现在的贪欲、嗔恚、我慢等，
对于未断除它们所生起的事物，即是具有彼等。
意的彼等是未来的一切和其他的自时，
不生者具一切，其余者具一切。
因说一切时中有，因二、因境有、因果，
因说彼有，故彼等主张一切皆有。
四种是实体、特征、状态和变异。
第三最好，以作用安立诸时成为障碍。
彼亦如何非他，不适时如是，
若有为何未生？法性是甚深。
虽断苦谛所断，仍具余遍行。
虽断初品，仍具余彼境垢。
由见苦因修习，所断欲界所生，
自三及色界一，无漏识行境。
色界所生自及下三上一无漏，
无色所生三界摄，三及无漏行境。
灭道见所断一切，是自所缘行境。
无漏三界三边及无漏行境。
烦恼随眠具二种，非烦恼随增。
从痴生疑，从彼生邪见，从彼生身见，
从彼生边执，从彼生戒禁取，从彼生见，
于自见生慢贪，于他生嗔，如是次第。
未断随眠及境近，不如理作意，
烦恼因具足。
欲界除痴烦恼具缠漏，
色及无色界唯随眠有漏。
彼无记内向，等持地故成一，
因根本是无明，故别说为漏。
暴流瑜伽亦如是，天众明故别说，
非漏无伴，随安立相违。
如所说无明具，是诸取，见分二，
故合无明，因非能执。
由彼等微细及随系二种随增，
及随从故，是故说为随眠。
彼等能安立、能漏、能携带、能粘著、
能执取故，是漏等之词义。
彼等复以结等分，说为五种。
实体及胜解相同故，二见为异结。
由二者皆一向不善自在故，
嫉妒悭吝别说为二结。
顺下分五，二不超欲，
三则令返，摄门根故三。
不欲往、邪道、疑道，如是诸多，
于解脱道作障碍，是故说三。

།གོང་མའི་ཆ་དང མཐུན་ལྔ་ཉིད།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ལས་སྐྱེས་པའི། །འདོད་ཆགས་གཉིས་རྒོད་ང་རྒྱལ་རྨོངས། །ཚོར་བའི་དབང་གིས་འཆིང་བ་གསུམ། །ཉོན་མོངས་ལས་གཞན་ཉོན་མོངས་ཅན། །སེམས་བྱུང་འདུ་བྱེད་ཕུང་ཞེས་པ། །གང་དེའང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཏེ། །དེ་ དག་ཉོན་མོངས་ཞེས་མི་བྱ།།ངོ་ཚ་མེད་དང་ཁྲེལ་མེད་དང་། །ཕྲག་དོག་སེར་སྣ་རྒོད་པ་དང་། །འགྱོད་དང་རྨུགས་དང་གཉིད་དང་ནི། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད། །ཁྲོ་དང་འཆབ་པའོ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས། །ངོ་ཚ་མེད་རྒོད་སེར་སྣ་བསླང་། །འཆབ་པ་རྩོད་དོ་མ་རིག་ ལས།།རྨུགས་དང་གཉིད་དང་ཁྲེལ་མེད་དོ། །ཐེ་ཚོམ་ལས་འགྱོད་ཁྲོ་བ་དང་། །ཕྲག་དོག་ཁོང་ཁྲོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་དྲི་མ་དྲུག་།སྒྱུ་དང་གཡོ་དང་རྒྱགས་པ་དང་། །དེ་བཞིན་འཚིག་དང་ཁོན་འཛིན་དང་། །རྣམ་འཚེ་རྒྱུ་དང་རྒྱགས་པ་ནི། །འདོད་ ཆགས་ལས་སྐྱེས་ཁོན་འཛིན་དང་།།རྣམ་འཚེ་ཁོང་ཁྲོ་ལས་སྐྱེས་སོ། །འཚིག་པ་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་ལས། །གཡོ་ནི་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་། །དེ་ལས་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། །ཁྲེལ་མེད་རྨུགས་གཉིད་རྒོད་རྣམ་གཉིས། །དེ་ལས་གཞན་ནི་བསྒོམ་སྤང་བྱ། །རང་དབང་དེ་བཞིན་ དྲི་མ་རྣམས།།འདོད་ན་མི་དགེ་གསུམ་རྣམ་གཉིས། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་ལུང་མ་བསྟན། །འདོད་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན། །གཡོ་སྒྱུ་ཚངས་པས་འདྲིད་ཕྱིར་རོ། །རྨུགས་རྒོད་རྒྱགས་པ་ཁམས་གསུམ་ན། །གཞན་དག་འདོད་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པ། །མཐོང་ སྤང་བྱ་གཉིད་ང་རྒྱལ་བཅས།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ས་པ་ཡིན། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་རང་དབང་ཡང་། །གཞན་ནི་རྣམ་ཤེས་དྲུག་རྟེན་ཅན། །བདེ་བ་དག་དང་འདོད་ཆགས་སུ། །མཚུངས་ལྡན་ཞེ་སྡང་བཟློག་པའོ། །མ་རིག་པ་དག་ཐམས་ཅད་དང་། །མེད་ལྟ་ཡིད་བདེ་ སྡུག་བསྔལ་དང་།།ཡིད་མི་བདེ་དང་ཐེ་ཚོམ་མོ། །གཞན་ཡིད་བདེ་དང་འདོད་ལས་སྐྱེས། །བཏང་སྙོམས་དད་ཀུན་ས་གོང་མ། །ས་ཇི་བཞིན་དུ་རང་རང་དང་། །འགྱོད་དང་ཕྲག་དོག་ཁྲོ་བ་དང་། །རྣམ་འཚེ་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། །འཚིག་པ་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། །སེར་ སྣ་དག་ནི་བཟློག་པ་ཡིན།།གཡོ་དང་སྒྱུ་དང་འཆབ་དང་གཉིས་། །གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་བདེ་དག་དང་། །རྒྱགས་པ་བཏང་སྙོམས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ། །བཞི་པོ་གཞན་ནི་ལྔ་དག་དང་། །འདོད་ན་སྒྲིབ་རྣམས་མི་མཐུན་དང་། །ཟས་དང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། །གཉིས་གཅིག་ཕུང་ པོ་གནོད་བྱེད་དང་།།ཐེ་ཚོམ་ཕྱིར་ན་ལྔ་ཉིད་དོ། །དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར། །ཟད་དང་དམིགས་པ་སྤངས་པས་སོ། །གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཟད་པར་འགྱུར། །གཉེན་པོ་རྣམ་བཞི་སྤོང་བ་དང་། །གཞི་དང་སྲིད་ཉིད་རྣམ་པར་ ནི།།སུན་འབྱིན་ཞེས་བྱ་དམིགས་པ་ལས། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྤང་བྱར་འདོད། །མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །ཡུལ་རྣམ་ཆད་དང་དུས་ཀྱིས་ཏེ། །འབྱུང་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕྱོགས་དང་ནི། །དུས་གཉིས་རིང་བ་ཉིད་ལྟ་བུའོ། །ལན་ཅིག་ཏུ་ཟད་དེ་དག་གི་།བྲལ་ བའི་ཐོབ་པ་ཡང་དང་ཡང་།།གཉེན་པོ་སྐྱེས་དང་འབྲས་ཐོབ་དང་། །དབང་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་རྣམས་སུ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་དགུ་འདོད་པ་ན། །དང་པོ་རྣམ་གཉིས་ཟད་ལ་གཅིག་།གཉིས་ཟད་པ་ནི་དེ་གཉིས་སོ། །དེ་བཞིན་གོང་མའི་དེ་གསུམ་ཉིད། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ གཞན་གསུམ་སྟེ།།ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་གཟུགས་དང་། །ཟག་པ་ཀུན་ཟད་དྲུག་བཟོད་འབྲས། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་ཡིན། །མི་ལྕོགས་མེད་འབྲས་ཐམས་ཅད་དོ། །བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་ལྔའམ་བརྒྱད། །ཉེ་བར་བསྡོགས་པའི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །གཟུགས་ མེད་དངོས་གཞི་གསུམ་གྱི་ཡང་།།ཐམས་ཅད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡིན། །འཇིག་རྟེན་པའི་གཉིས་རྗེས་ཀྱི་ཡང་། །ཆོས་ཤེས་པའི་ནི་གསུམ་ཡིན་ནོ།

上分与五顺结，从色界和无色界所生的，贪欲二种、掉举、我慢、愚痴，由感受力而有三种束缚。
除烦恼外的染污心所，称为行蕴，那些也是随烦恼，但它们不称为烦恼。
无惭、无愧、嫉妒、悭吝、掉举、追悔、昏沉、睡眠以及八种缠。
忿怒和覆藏。由贪欲引生无惭、掉举、悭吝，覆藏是争执，从无明生昏沉、睡眠和无愧。
从疑生追悔，忿怒和嫉妒从瞋恨而生。
其他六种烦恼垢：诳、谄、骄、恼、恨、害。
诳和骄从贪欲生，恨和害从瞋恨生。
恼从见取生，谄由见解所引生。
从此生无惭、无愧、昏沉、睡眠和两种掉举。
除此之外是修所断，自在以及诸垢。
欲界中不善三种两类，此以上是无记。
欲界和初禅中，有诳谄是为诱惑梵天。
昏沉、掉举、骄慢遍三界，其余从欲界所生。
见所断、睡眠及我慢，是意识地。
随烦恼及自在，其余依六识。
与乐及贪欲相应，瞋恚则相反。
无明与一切相应，邪见与喜、苦、忧及疑相应。
其余与喜及贪相应。
舍受遍一切上地，随各自地相应。
追悔、嫉妒、忿怒、害、恨、恼与忧及悭吝则相反。
诳、谄、覆及二者，与二者相应，乐及骄与舍遍行。
其他四者与五相应。
欲界中诸盖与不相顺，因食及作业相同，二者为一，蕴为所害，因疑故为五。
由遍知所缘、正断所缘对境、断除所缘而成。由生起对治而灭尽。
对治有四种：断除、所依、有及彻底厌离，从所缘境断除烦恼。
相违、违品、境界断绝及时间，如生起、戒律、方向及二时长远。
一次性断尽，彼等离得再再生起对治、获果及根增上。
欲界中有九遍知，初二断一，二断即彼二。上界亦如是三种。
其他三种遍知，即下分结、色界及漏尽，六忍果，其余是智果。
不动果是一切，诸禅五或八，近分一，无色正定三，一切是圣道。
世间二种随顺，法智三种。

།དེའི་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་དྲུག་དང་ལྔ། །བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་མེད་དང་། །སྲིད་རྩེ་ཉམས་པར་བྱས་པ་དང་། །རྒྱུ་ གཉིས་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར།།ཡོངས་ཤེས་ཁམས་ལས་འདས་པ་ལས་། །གཅིག་མིན་མཐོང་ལ་གནས་པ་ནི། །ལྔ་ཡི་བར་དང་ཡང་དག་ལྡན། །བསྒོམ་ལ་གནས་པ་དྲུག་གམ་ནི། །གཅིག་གམ་ཡང་ན་གཉིས་དང་ངོ་། །ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ དང་།།འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་དེ་དག་བསྡོམས། །ལ་ལ་གཅིག་གཉིས་ལྔ་དང་དྲུག་།གཏོང་སྟེ་འཐོབ་པ་ལྔ་མིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། །ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་ལྔ་པའོ།། །།བདེན་པ་མཐོང་དང་བསྒོམས་པ་ ལས།།ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་ཞེས་བཤད་པ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་གཉིས་ཏེ་། །མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་ཟག་པ་མེད། །བདེན་པ་དག་ནི་བཞིར་བཤད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་དེ་བཞིན་དུ། །འགོག་དང་ལམ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་མངོན་རྟོགས་ རིམ།།ཡིད་འོང་ཡིད་དུ་མི་འོང་དང་། །དེ་ལས་གཞན་ཟག་བཅས་རྣམས་ཉིད། །སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཅི་རིགས་མ་ལུས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །གང་ལ་བཅོམ་དང་བློ་ཡིས་གཞན། །བསལ་ན་དེ་བློ་མི་འཇུག་པ། །བུམ་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། ། ཡོད་དེ་དོན་དམ་ཡོད་གཞན་ནོ། །ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས། །བསྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །ཐོས་སྩོགས་ལས་བྱུང་བློ་རྣམས་ནི། །མིང་དང་གཉིས་ཀ་དོན་ཡུལ་ཅན། །བསྲིང་གཉིས་ལྡན་ཆོག་མི་ཤེས་དང་། །འདོད་ཆེན་ཅན་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །རྙེད་ལ་ཡང སྲེད་ཆོག་མི་ཤེས།།མ་རྙེད་ལ་འདོད་འདོད་ཆེན་ཅན། །བཟློག་པ་དེ་ཡི་གཉེན་པོ་དག་།དེ་གཉིས་ཁམས་གསུམ་གཏོགས་དྲི་མེད། །མ་ཆགས་འཕགས་རིགས་དེ་དག་ལས། །གསུམ་ནི་ཆོག་ཤེས་བདག་ཉིད་དོ། །གསུམ་གྱིས་ཚུལ་བསྟན་ཐ་ མས་ལས།།སྲེད་པ་སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །བདག་གིར་བདག་འཛིན་དངོས་འདོད་པ། །དེ་ཡི་དུས་དང་གཏན་ཞིའི་ཕྱིར། །དེ་ལ་འཇུག་པ་མི་སྡུག་པ་། །དབུགས་རྔུབ་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ཡིས། །འདོད་ཆགས་རྣམ་རྟོག་ལྷག་རྣམས་སོ། །ཀེང་རུས་ཆགས་བཅས་ ཐམས་ཅད་ལ།།རུས་པ་རྒྱ་མཚོའི་བར་དུ་ནི། །སྤྲོ་ཞིང་སྡུད་པས་ལས་དང་པོ། །རྐང་རུས་ནས་ནི་ཐོད་ཕྱེད་བར། །བཏང་བས་སྦྱང་བ་བྱས་པར་བཤད། །སྨིན་མའི་བར་དུ་སེམས་འཛིན་པས། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པ་ཡིན། །མི་སྡུག་མ་ཆགས་ས་བཅུ་དང་། །དམིགས་ པ་འདོད་སྣང་མིས་སྐྱེད་དོ།།དབུགས་རྔུབ་དབུགས་འབྱུང་དྲན་པ་ནི། །ཤེས་རབ་ས་ལྔ་སྤྱོད་ཡུལ་རླུང་། །འདོད་རྟེན་ཕྱི་བའི་མ་ཡིན་ནོ། །བགྲང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་།དབུགས་རྔུབ་དབུགས་འབྱུང་གང་ལས་ལུས། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་མ་ཟིན་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་ ལས་བྱུང་འོག་མ་ཡི།།ཡིད་ཀྱིས་དེ་གཉིས་མ་རྟོགས་སོ། །ཞི་གནས་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བསྒོམ་པར་བྱ། །ལུས་ཚོར་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། །མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་ཡོངས་བརྟགས་པས། །ཤེས་རབ་ཐོས་སོགས་ལས་བྱུང་བའོ། ། གཞན་ནི་འབྲེལ་དང་དམིགས་པ་ལས། །རིམ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་བཞིན། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོར་བཞི། །དེ་ནི་ཆོས་དྲན་ཉེར་གཞག་པ། །སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་ལ་གནས་ཏེ། །དེ་དག་ལ་ནི་མི་རྟག་དང་། །སྡུག་བསྔལ་སྟོང་བདག་མེད་པར་ལྟ་། །དེ་ལས་དྲོ་བར་གྱུར་པ འབྱུང་།།དེ་ནི་བདེན་བཞིའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དྲོ་བ་ལས། །རྩེ་མོ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ། །གཉིས་ཀ་ཆོས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཏོད། །གཞན་དག་གིས་ཀྱང་འཕེལ་བར་བྱེད། །དེ་ལས་བཟོད་པ་གཉིས་དེ་བཞིན། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་བྱེད། ། ཆེན་པོ་འདོད་གཏོགས་སྡུག་བསྔལ་ཡུལ། །དེ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་དེ་བཞིན། །ཆོས་མཆོག་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཐོབ་པ་མ་གཏོགས་དེ་ལྟར་ན། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམ་པ་བཞི། །བསྒོམས་བྱུང་མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། །ཁྱད་པར་བསམ་གཏན་ས་པའོ། །གཉིས་ནི་འོག ནའང་ཡོད་པའམ།།འདོད་རྟེན་ཆོས་མཆོག་བུད་མེད་ཀྱིས། །གཉིས་ཀའི་རྟེན་ཅན་འཐོབ་པར་འགྱུར། །འཕགས་པས་དེ་དག་ས་བོར་ནས། །གཏོང་ངོ་འཕགས་མིན་འཆི་བས་སོ།

与彼相顺的六和五，离系的所得无漏和，有顶损坏所作和，因为二因皆遍断故。
遍知超越界中，非一住于见道者，具足乃至五种，住于修道六或者，一或者是二种。
离界贪欲和，为得果故彼等总，有些舍得一二五六，非是得五。
从阿毗达磨俱舍论颂，宣说随眠品第五。
从见谛与修习，所说断除烦恼，修道分二种，无漏称见道。
宣说四圣谛，苦集如是，灭与道如是，彼等现证次第。
可意不可意，及其他有漏，具三苦性故，如理无余皆是苦。
于彼若除碎及以智慧除，其智不转如，瓶水世俗有，胜义有他故。
具足戒闻思，于修而勤行，闻等所生慧，名二俱境。
具二贪不知足，及大欲者非。
于得复贪不知足，未得欲求大欲者，彼等对治相违，彼二三界系无垢。
无贪圣种彼等中，三者知足自性。
以三示法最后从，为对治生爱故，我所我执求实欲，为彼暂时永寂故。
趣入于彼不净观，以入出息念，贪欲分别余等。
骨锁具贪一切中，乃至骨海之间，以展收初业，从足骨至半颅，说由舍为修习。
摄心至眉间，是圆满作意。
不净无贪十地及，缘欲显由人生。
入出息念，慧五地境风，欲依非外。
数等六种相，入出息何故身，称有情非执受。
等流业生下，意二者未证。
由得止成就，当修念住，于身受心法，以二相遍察，是闻等所生慧。
余从系属所缘，次第如生起，为治颠倒故四。
彼法念住，住于总所缘，于彼等观察，无常苦空无我。
由此生暖位，彼四谛境，十六行相暖，顶亦同彼。
二者法相印，余者亦增长，由此忍二同，一切法增长。
大欲系苦境，彼一刹那同，法顶一切五蕴，除得如是则，决择分四种。
修生不系及，殊胜静虑地，二亦在下或，欲依法顶女，具二依能得，圣者舍彼地，舍非圣死故。

།དང་པོ་གཉིས་ཡོངས་ཉམས་པས་ཀྱང་། །དངོས་གཞིས་དེ་ཉིད་ལ་བདེན་མཐོང་། །རྣམ་པར་ ཉམས་ཚེ་སྔོན་མེད་འཐོབ།།ཉམས་པ་གཉིས་ནི་མི་ལྡན་པ། །རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་རྩ་མི་འཆད། །བཟོད་ཐོབ་ངན་སོང་མི་འགྲོའོ། །གཉིས་སློབ་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་ནི། །སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་གཞན་གསུམ་ཡང་། །སྟོན་དང་བསེ་རུ་བྱང་ཆུབ་བར། །བསམ་གཏན་མཐའ་ རྟེན་གཅིག་ལ་ཀུན།།དེ་ཡི་སྔོན་དུ་ཐར་ཆ་མཐུན། །མྱུར་བ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐར། །ཐོས་བསམས་ལས་བྱུང་ལས་གསུམ་མོ། །མི་ཡི་ནང་ནས་འཕེན་པར་བྱེད། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆོས་མཆོག་ལས། །ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཟག་པ་མེད། །འདོད་སྡུག་བསྔལ་ལ་དེ་ནས་ ནི།།དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཤེས་དེ་བཞིན། །སྡུག་བསྔལ་ལྷག་ལ་རྗེས་བཟོད་ཤེས། །བདེན་པ་གསུམ་ལའང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་འདི། །སེམས་བཅུ་དྲུག་གོ་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །མཐོང་དམིགས་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ཆོས་མཆོག་དང་ས་གཅིག་། བཟོད་དང་ཤེས་པ་གོ་རིམས་བཞིན། །བར་ཆད་མེད་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ། །དེ་ལ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ནི། །མ་མཐོང་མཐོང་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ། །དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་དེ་དག་ཏུ། །དད་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་བ། །བསྒོམས་པས་སྤང་བྱ་མ་སྤངས་ན། །འབྲས་བུ་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ། ། རྣམ་ལྔའི་བར་བཅོམ་གཉིས་པ་ལ། །དགུ་པ་ཚུན་ཆད་ཟད་པ་ཡིན། །འདོད་པའམ་ཡང་ན་གོང་མ་ལས། །ཆགས་བྲལ་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པ། །གང་ཞིག་གང་ལ་ཞུགས་པ་ནི། །བཅུ་དྲུག་པ་ལ་དེ་འབྲས་གནས། །དེ་ཚེ་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་དག་།དད་པས་མོས་དང་མཐོང་བས ཐོབ།།འབྲས་ཐོབ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་གྱི། །ལམ་ཐོབ་མེད་པས་དེ་ཡི་ཕྱིར། །འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །མི་བརྩོན་པ་ནི་ཞུགས་མ་ཡིན། །ས་དང་ས་ན་ཉེས་རྣམ་དགུ། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས། །ཆུང་དང་འབྲིང་དང་ཆེ་རྣམས་ཀྱི། །ཆུང་ངུ་ལ་ སོགས་ཐ་དད་ཕྱིར།།འབྲས་གནས་བསྒོམ་སྤང་བྱ་མ་ཟད། །རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ། །རྣམ་གསུམ་རྣམ་བཞི་ལས་གྲོལ་བ། །ཚེ་གཉིས་གསུམ་དུ་རིགས་ནས་རིགས། །རྣམ་པ་ལྔ་ཡི་བར་བཅོམ་པ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་ཞུགས་པའང་ཡིན། །རྣམ་པ་དྲུག་པ་ཟད་གྱུར་པ། །དེ་ ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ།།ཉེས་ཆ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཟད་པ། །ཚེ་གཅིག་བར་ཆད་གཅིག་པ་དང་། །གསུམ་པ་ལ་ནི་ཞུགས་པའང་ཡིན། །དེ་དགུ་ཟད་པས་ཕྱིར་མི་འོང་། །དེ་ནི་བར་སྐྱེས་འདུ་བྱེད་དང་། །འདུ་བྱེད་མེད་ཡོངས་མྱ་ངན་འདའ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་དེ་ནི། །བསམ་ གཏན་སྤེལ་ན་འོག་མིན་འགྲོ།།དེ་འཕར་ཕྱེད་འཕར་ཐམས་ཅད་དུ། །འཆི་འཕོ་གཞན་སྲིད་རྩེ་མོར་འགྲོ། །གཞན་ནི་གཟུགས་མེད་འགྲོ་རྣམ་བཞི། །གཞན་ནི་འདི་ལ་མྱ་ངན་འདའ། །གསུམ་ལ་ཡང་རྣམ་གསུམ་ཕྱེ་ནས། །གཟུགས་སུ་ཉེ་འགྲོ་དགུར་བཤད་དོ།

虽然前二者完全退失，但在正行时见到其真谛。当完全退失时获得前所未有。不具二种退失者，获得顶位不断根本。获得忍位不堕恶趣。二种有学从种姓转变后，将成佛陀，其余三种，乃至成为佛陀、独觉、菩萨。以禅定究竟为所依，一切皆然。在此之前随顺解脱分，最快三世得解脱。闻思所生业有三种。从人中投生。从世间胜法，获无漏法忍。对欲界苦谛，其后于彼获得法智亦复如是。对其余苦谛获得随忍智。对其余三谛亦复如是。如是现证谛理，十六心有三种，即见所缘及作用。彼与胜法同一地。忍与智依次为，无间道与解脱道。其中十五刹那，因未见而见故为见道。利根与钝根彼等中，随信行者与随法行者。若未断所断烦恼，则为初果向。断除五种乃至九种烦恼者，为二果向。于欲界或上界，离贪者为三果向。何者于何处趣入，于第十六刹那安住彼果。尔时利根与钝根，信解脱与见至。获果已得殊胜果，无需获得殊胜道，因此为获得殊胜果位，不精进者非趣入。地地之中过失九种，如是功德亦复然。小中大三种，各有小等差别故。住果未尽修所断，最多七返有情，解脱三种四种者，二三世中从一善趣转生善趣。断除五种烦恼，亦为二果向。断尽六种烦恼，彼为一来果。断尽七八种过失，一生一间隔，亦为三果向。断尽九种为不还果。彼有中般涅槃、有行般涅槃、无行般涅槃、上流般涅槃等。若修习禅定则往色究竟天。彼等超越半超越，遍处死没往有顶。其他往无色界四种。其他于此般涅槃。分三种各分三种，说往色界九种。

།དེ་དག་གི་ནི་ ཁྱད་པར་རྣམས།།ལས་དབང་ཉོན་མོངས་བྱེ་བྲག་ལས། །གོང་དུ་འཕོ་བ་མ་ཕྱེ་བར། །དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དུ་འདོད། །དམ་པ་དམ་མིན་འཇུག་མི་འཇུག་།སོན་པ་ཕྱིར་མི་འོང་ཕྱིར་དེ་། །འདོད་པར་ཚེ་ཡོངས་གྱུར་པའི་འཕགས། །ཁམས་གཞན་དུ་ནི་འགྲོ་བ་མེད། །དེ་དང་ གོང་མར་སྐྱེས་པ་ནི།།ཡོངས་ཉམས་དབང་པོ་འཕོ་མི་སྟེན་། །དང་པོ་བཞི་པ་སྤེལ་བར་བྱེད། །སྐད་ཅིག་མ་ནི་བསྲེས་པས་གྲུབ་། །སྐྱེ་དང་གནས་པར་བྱ་ཕྱིར་དང་། །ཉོན་མོངས་པས་ནི་འཇིགས་ཕྱིར་ཡང་། །དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡི་ཕྱིར། །གནས་གཙང་སྐྱེ་བ་ལྔ་ཁོ་ན། །འགོག་པ་ ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་།།ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་བྱེད་པར་འདོད། །སྲིད་རྩེའི་བར་ཆ་བརྒྱད་ཟད་པ། །དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། །དགུ་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡང་། །དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཡིན། །དེ་ཟད་ཐོབ་དང་ཟད་པ་ཤེས། །དེ་ཚེ་དེ་མི་སློབ་དགྲ་བཅོམ། །འཇིག་རྟེན་ འདས་ཀྱིས་སྲིད་རྩེ་ལས།།ཆགས་འབྲལ་གཞན་ལས་རྣམ་པ་གཉིས། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་ཆགས་བྲལ་བའི། །འཕགས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་རྣམ་གཉིས། །ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། །བཏང་ལ་ཉོན་མོངས་མི་ལྡན་ཕྱིར། །སྲིད་རྩེའི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་གྲོལ་དང་། ། གོང་དུ་སྐྱེས་པ་བཞིན་མི་ལྡན། །ཟག་མེད་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ཡིས། །ཐམས་ཅད་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་འབྲལ། །ས་གསུམ་རྒྱལ་ལ་བསམ་གཏན་ནམ། །ཉེར་བསྡོགས་ལས་མཐའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ། །གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་མིན་འཕགས། །བརྒྱད་ཀྱིས་རང་གོང་ས ལས་རྒྱལ།།འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་རྣམ་གྲོལ་དང་། །བར་ཆད་མེད་ལམ་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞི་སོགས་རགས་སོགས་རྣམ་པ་ཅན། །གོང་དང་འོག་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །གལ་ཏེ་མི་གཡོའི་ཟད་ཤེས་ལས། །མི་སྐྱེའི་བློ་གྲོས་གལ་ཏེ་མིན། །ཟད་པ་ཤེས་སམ་མི་སློབ་ལྟ། ། དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་ཐམས་ཅད་ལ། །དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་ནི་དྲི་མེད་ལམ། །འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས། །དེ་དག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུའོ། །གྲོལ་ལམ་ཟད་པ་རྣམས་དང་བཅས། །འབྲས་བུ་བཞིར་རྣམ་གཞག་པ་ནི། །རྒྱུ་ལྔ་དག་ནི་སྲིད་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་ལ་སྔོན་ལམ་བཏང་བ་དང་། ། གཞན་ཐོབ་པ་དང་ཟད་བསྡོམས་དང་། །ཤེས་པ་བརྒྱད་ཚན་ཐོབ་པ་དང་། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་ཐོབ་འབྲས་ནི། །བསྲེས་དང་ཟག་མེད་ཐོབ་འཛིན་ཕྱིར། །དེ་ཉིད་ཚངས་ཚུལ་ཚངས་པ་ཡི། །འཁོར་ལོ་ཚངས་པས་བསྐོར་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ མཐོང་བའི་ལམ།།མྱུར་བར་འགྲོ་སོགས་རྩིབས་སོགས་ཀྱིས། །འདོད་པར་གསུམ་འཐོབ་ཐ་མ་ནི། །གསུམ་དུའོ་གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད། །མི་སྐྱོ་ལུང་ལས་འདིར་རྩོམ་ཞིང་། །དེར་མཐར་ཕྱིན་ཅེས་འབྱུང་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་དྲུག་འདོད་དེ་དག་ལས། །ལྔ་ནི་དད་པས་མོས་ ལས་སྐྱེས།།དེ་དག་རྣམ་གྲོལ་དུས་དང་སྦྱོར། །མི་གཡོའི་ཆོས་ཅན་མི་གཡོ་བ། །དེ་ཕྱིར་དེ་དུས་མི་སྦྱོར་གྲོལ། །དེ་ནི་མཐོང་ཐོབ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །ཁ་ཅིག་དང་པོ་ནས་དེའི་རིགས། །ཁ་ཅིག་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་ཏོ། །བཞི་ནི་རིགས་ལས་ལྔ་འབྲས་ལ་། །ཉམས་འགྱུར་དང་པོ་ལས་མ་ ཡིན།།སློབ་དང་འཕགས་མིན་རིགས་དྲུག་ལྡན། །མཐོང་བ་ལ་ནི་འཕོ་བ་མེད། །ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་ཉེར་སྤྱད་ལས། །ཡོངས་ཉམས་རྣམ་པ་གསུམ་ཤེས་བྱ། །སྟོན་ལ་ཐ་མ་མི་གཡོ་ལ། །བར་མའང་གཞན་ལ་རྣམ་གསུམ་མོ། །འབྲས་ལས་ཉམས་པ་འཆི་བ་མེད། །བྱ་བ་ མ་ཡིན་དེ་མི་བྱེད།།མི་གཡོ་རྣམ་གྲོལ་བར་ཆད་མེད། །ལམ་དགུའོ་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བས་ཐོབ་ལ་རེ་རེའོ། །ཟག་མེད་མི་ཡི་ནང་དུ་འཕེལ། །མི་སློབ་ས་དགུ་ལ་བསྟེན་ཏེ། །སློབ་པ་དྲུག་ལ་གང་གི་ཕྱིར། །འཕེལ་བ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན། །བཏང་སྟེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་ པར་འགྱུར།།སངས་རྒྱས་གཉིས་དང་ཉན་ཐོས་བདུན། །དེ་དགུ་དབང་པོ་རྣམ་དགུ་ཅན། །གང་ཟག་བདུན་པོ་སྦྱོར་བ་དང་། །དབང་པོ་སྙོམས་འཇུག་རྣམ་གྲོལ་དང་། །གཉིས་ཀས་བྱས་པའོ་དེ་དག་དྲུག་།འདི་ལྟར་ལམ་གསུམ་ལ་གཉིས་གཉིས། །འགོག་ཐོབ་གཉིས་ཀ་ལས་ རྣམ་གྲོལ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཅིག་ཤོས་སོ། །སྙོམས་འཇུག་དབང་པོ་འབྲས་རྣམས་ཀྱིས། །སློབ་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཞེས་བྱའོ།

由于他们的差别、业力和烦恼的不同，在未分析向上转生的情况下，认为有七种圣者道。
圣者与非圣者的进入与不进入，不还果者因此，欲界中寿命圆满的圣者，不会转生到其他界。
他们和上界出生者，不会退失和转变根器，初果和四果相互交错，由刹那相混而成就。
为了出生和安住，以及因为怖畏烦恼，因为这五种原因，净居天只有五种出生。
获得灭尽定的不还果，应当以身证现前，直至有顶的八品烦恼断尽，即是阿罗汉向。
第九无间道，即是金刚喻定，断尽所得和断尽智，此时成为无学阿罗汉。
以出世间道离有顶贪，从其他则有两种，以世间道离贪的圣者，有两种离系得。
有些以出世间道，舍离而无烦恼故，从有顶一半解脱，如同上生者无有。
以无漏不动定，从一切离贪欲，三界胜解以禅定或，近分最后解脱道。
上地近分非圣者，以八胜解上地。以世间解脱道，和无间道依次。
具寂静等粗重等相，是上下境界。
若从不动尽智，不生慧若非，尽智或无学见，一切阿罗汉皆有。
沙门性即无垢道，果有有为无为，彼等共八十九。解脱道及尽智。
建立四果，是因为有五种因。于果舍前道，获得他果及断集，获得八智，获得十六行相。
以世间道得果，因混合及得持无漏，即是梵行梵天，因梵转梵轮故。
法轮即见道，疾行等辐等，欲界得三果最后，三处上无见道。
经说不厌此处修，彼处究竟故。承许六种阿罗汉，其中五种从信解生。
彼等解脱待时机，不动法者不动，故彼非时解脱，彼从见得因生。
有些本为彼种性，有些从修习成。四从种性五从果，退失非从初果。
有学非圣具六种，见道中无转变。从得未得受用，应知三种退失。
佛陀最后不动，中间他者三种。不从果退临终，非所作彼不作。
不动解脱无间，九道极善修故。见道所得各一，无漏增长于人间。
无学依九地，有学依六地，因为增长殊胜果，舍已得果。
二佛七声闻，彼九具九根，七补特伽罗，加行根定解脱，
二者所作彼等六，如是三道各二，灭定俱解脱，慧解脱是余者。
以定根果等，名为圆满有学。

།གཉིས་ཀྱིས་མི་སློབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས། །མདོར་ན་ལམ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །ཁྱད་པར་ཅན་དང་རྣམ་གྲོལ་དང་། །བར་ཆད་མེད་དང་སྦྱོར་ཞེས་བྱ། །བསམ་ གཏན་དག་གི་ལམ་རྣམས་སླ་།།ས་གཞན་དག་གི་དཀའ་བ་ཡིན། །བློ་རྟུལ་མངོན་ཤེས་བུལ་བ་སྟེ། །ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ནི་མངོན་ཤེས་མྱུར། །ཟད་དང་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ནི། །བྱང་ཆུབ་དེ་དང་མཐུན་ཉིད་ཕྱིར། །སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དེའི་ཕྱོགས་མཐུན། །མིང་གི་སྒོ་ནས་རྫས་སུ་བཅུ། །དད་དང་བརྩོན་ འགྲུས་དྲན་པ་དང་།།ཤེས་རབ་ཏིང་འཛིན་བཏང་སྙོམས་དགའ། །རྟོག་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཤེས་རབ་སྟེ། །བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་འཇོག་ཅེས་བྱ། །རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་ཏིང་འཛིན་ཏོ། །གཙོ་བོ་སྨོས་པ་དེ་དག་ནི། །སྦྱོར་བྱུང་ཡོན་ཏན་ཀུན་ཀྱང་ཡིན། །སྡེ་ཚན་ བདུན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན།།ལས་ནི་དང་པོ་པ་དག་དང་། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམས་དང་ནི། །བསྒོམ་དང་མཐོང་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱེ། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ལམ་ཡན་ལག་།ཟག་པ་མེད་གཞན་རྣམ་གཉིས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཐམས་ཅད། །མི་ལྕོགས་མེད་ན་དགའ་མ་གཏོགས། །གཉིས་པ་ན་ ནི་རྟོག་མ་གཏོགས།།གཉིས་ན་དེ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །བསམ་གཏན་བར་ནའང་གཟུགས་མེད་པ། །གསུམ་ནའང་དེ་དང་ཚུལ་ཡན་ལག་།བྱང་ཆུབ་དང་ནི་ལམ་ཡན་ལག་།མ་གཏོགས་འདོད་ཁམས་སྲིད་རྩེ་ན་། །བདེན་གསུམ་མཐོང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ འཐོབ་།།ལམ་མངོན་རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་དང་། །དེ་ཡི་དགེ་འདུན་དག་ལ་ཡང་། །ཆོས་བདེན་གསུམ་དང་རང་སངས་རྒྱས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །རྫས་སུ་གཉིས་ཏེ་དད་པ་དང་། །ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན། །བཅིངས་ཕྱིར་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ། །རྣམ་གྲོལ་མ་ བཤད་དེ་རྣམ་གཉིས།།ཉོན་མོངས་བཅོམ་པ་འདུས་མ་བྱས། །མོས་པ་འདུས་བྱས་ཡན་ལག་ནི། །དེ་ཡིན་དེ་ཉིད་རྣམ་གྲོལ་གཉིས། །བྱང་ཆུབ་ཇི་སྐད་བཤད་ཅེས་པ། །མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་འགྱུར། །འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི།

 

这段文字是关于佛教修道论的偈颂，我将分段翻译如下：

"以二者圆满无学位，
简言之道有四种：
殊胜道、解脱道、
无间道及加行道。

禅定之道容易修，
其他诸地则较难。
钝根者神通迟缓，
利根者神通迅速。

尽智与无生智，
因与菩提相顺故，
三十七菩提分，
就实体而言有十：

信、精进、念、
慧、定、舍、喜，
寻、戒及轻安，
念住即是慧，

正勤即精进，
神足即等持。
所说这些主要者，
亦是一切修所成。

七类依次配：
初业及顺决择分，
修道与见道，
菩提分、道分，
无漏及其他二种。

初禅具一切，
未至定除喜，
二禅除寻伺，
三禅除彼二，
色界中间及无色，
三处亦如是。
除道分菩提分戒，
欲界及有顶皆具。

见三谛时得，
戒及信解法，
现证道时得，
信佛及僧伽。
法三谛及缘觉，
菩萨道亦尔。

实体有二种：
信心及净戒。
因缚故不说，
解脱为学支，
彼有二种相：
断惑无为解脱，
信解有为支，
即是二解脱。

如前所说菩提，
无学心将生，
当从诸障得解脱，
以将灭道故。"

这段偈颂主要讨论了修道的次第、种类、内容以及各种功德的分类等内容。

 །དེ་ཡི་ སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་།།འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཁམས་ཞེས་བྱ། །འདོད་ཆགས་ཀུན་ཟད་འདོད་ཆགས་བྲལ། །སྤངས་པའི་ཁམས་ནི་གཞན་དག་གོ། །འགོག་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་གཞི་། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བཟོད་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས། །ཡིད་འབྱུང་གང་གིས་སྤོང་འགྱུར་བ། །ཀུན་གྱི་འདོད་ ཆགས་འབྲལ་བར་འགྱུར།།དེ་ལྟར་ན་ནི་མུ་བཞི་སྲིད། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། །ལམ་དང་གང་ཟག་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་དྲུག་པའོ།། །།དྲི་མེད་བཟོད་རྣམས་ཤེས་པ་མིན་། །ཟད་དང་མི་སྐྱེའི་བློ་ལྟ་མིན། །དེ་ལས་གཞན་འཕགས་བློ་གཉིས་ ཀ།།གཞན་ཤེས་དྲུག་ནི་ལྟ་བའང་ཡིན། །ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ། །ཟག་མེད་རྣམ་གཉིས་ཆོས་དང་ནི། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན། །ཀུན་རྫོབ་ཡུལ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །འདོད་སྡུག་བསྔལ་སོགས་རྗེས་ཤེས་པའི། ། སྤྱོད་ཡུལ་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་སོགས། །དེ་དག་ཉིད་བདེན་བྱེ་བྲག་གིས། །བཞི་སྟེ་རྣམ་བཞི་དེ་དག་ནི། །མི་སྐྱེ་བ་དང་ཟད་པ་ཤེས། །དེ་གཉིས་དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནི། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་རྗེས་ཤེས་པ་ཡིན། །བཞི་ལས་ཕ་རོལ་སེམས་རིག་པ། །དེས་ནི་ས་དབང་གང་ཟག་འདས། །ཞིག་དང་མ་སྐྱེས མི་རིག་གོ།།ཆོས་རྗེས་བློ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་མིན། །ཉན་ཐོས་མཐོང་བའི་སྐད་ཅིག་གཉིས། །རིག་སྟེ་བསེ་རུ་ལྟ་བུས་གསུམ། །སངས་རྒྱས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཀུན། །ཟད་པར་ཤེས་པ་བདེན་རྣམས་ལ། །ཡོངས་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ངེས་པའོ། །ཡོངས་ཤེས་བྱར་མེད་ཅེས་ ལ་སོགས།།མི་སྐྱེ་བ་ཡི་བློ་འདོད་དོ། །རང་བཞིན་དང་ནི་གཉེན་པོ་དང་། །རྣམ་པ་རྣམ་པ་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། །སྦྱོར་དང་བྱ་བ་བྱས་ཉིད་དང་། །རྒྱུ་རྒྱས་པ་ལས་བཅུ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པའམ། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་དེ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། །འདོད་ པའི་ཁམས་ཀྱི་རྗེས་མ་ཡིན།།ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཀུན་རྫོབ་ནི། །དེ་བཞིན་གཞན་དུའང་རང་རང་གི་།བདེན་པའི་རྣམ་པས་བཞི་ཡིན་ནོ།

 

这段文字是《俱舍论》的偈颂，我将分段翻译如下：

"彼能永断诸障碍，
无为法即名为界。
贪欲永尽离贪欲，
余断界亦复如是。

所谓灭界为根本，
苦因忍智诸位中，
由厌离故能永断，
一切贪欲得离系。
如是即成四句义。

《阿毗达磨俱舍论》中，
第六品名'分别贤圣'。

无漏忍非是智，
尽智无生非见，
余圣慧通二种，
余六智亦是见。

智有漏无漏，
前者名世俗。
无漏分二种：
法智及类智。

世俗智缘一切境，
法智所缘境界是：
欲界苦等，类智境，
上界苦等诸法门。

依谛差别成四种，
彼等四种即是为：
无生智与尽智体，
此二最初所生者，
即是苦因类智性。

从四智能知他心，
不知过去未来境，
不知上地有情心。
法类智互不相知。

声闻见道刹那二，
独觉能知于三种，
诸佛无功用智遍。
尽智于诸谛决定，
遍知等性已究竟。
'无所遍知'等言说，
即是无生智所摄。

自性及对治，
行相与所缘，
加行及作业，
因与广大性，
由此成十种。

修道位中灭谛或，
道谛所摄诸法智，
能对治三界烦恼，
欲界类智非能治。

法智与随类智性，
十六行相世俗智，
如是余处各自有，
四种谛之诸行相。"

这段偈颂主要讨论了佛教修道中的智慧、见解等内容，包括各种智慧的性质、作用和所缘境界等。

།ཕ་རོལ་ཡིད་ཤེས་དྲི་མེད་ཀྱང་། །དེ་བཞིན་དྲི་མ་དང་བཅས་ནི། ། ཤེས་བྱ་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་། །རྫས་རེ་རེ་ཞིག་ སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།ལྷག་མ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཅན། །སྟོང་དང་བདག་མེད་མ་གཏོགས་སོ། །དྲི་མེད་བཅུ་དྲུག་གཞན་རྣམ་མེད། །གཞན་ཡོད་ཅེས་པ་བསྟན་བཅོས་ལས། །རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ། །རྣམ་པ་ཤེས་རབ་དང་བཅས་པའི། །དམིགས་དང་བཅས་པས་འཛིན་པར་བྱེད། །ཡོད་ པ་ཐམས་ཅད་གཟུང་བྱ་ཡིན།།དང་པོ་རྣམ་གསུམ་གཞན་རྣམས་དགེ་།དང་པོ་ས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ན། །དྲུག་ན་ཆོས་ཤེས་བྱ་བར་དགུ་། །རྗེས་ཤེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དྲུག་།གཞན་ཡིད་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་། །དེ་ནི་འདོད་དང་གཟུགས་རྟེན་ཅན། །ཆོས་ཤེས་བྱ་བ་འདོད་རྟེན་ཅན། ། ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་རྟེན་ཅན་གཞན། །འགོག་བློ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་པ། །གཅིག་སྟེ་ཕ་རོལ་སེམས་བློ་ནི། །གསུམ་མོ་ལྷག་མ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཆོས་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དགུ་ཡིན་ནོ། །ལམ་རྗེས་བློ་ཡི་དགུ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བློའི་གཉིས་ཡིན་ནོ། །བཞི་ཡི་བཅུ་ཡིན་གཅིག་གི་མིན། ། ཆོས་བཅུ་དག་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །ཁམས་གསུམ་པ་དང་དྲི་མེད་ཆོས། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་གཉིས་གཉིས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་གཅིག་པུས་རང་ཚོགས་ལས། །གཞན་ནི་བདག་མེད་ཉིད་རིག་འགྱུར། །ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ། །ཆགས་ཅན་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ ཡན་ཆད་ནི།།བཞི་ལ་རེ་རེ་འཕེལ་དང་ལྡན། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་རྣམས། །མ་འོངས་པ་འཐོབ་དེ་ཉིད་ལ། །རྗེས་གསུམ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་། །དེ་ཕྱིར་མངོན་རྟོགས་མཐའ་ཞེས་བྱ། །དེ་ནི་མི་སྐྱེའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །རང་དང་འོག་ས་འགོག་པའི་ མཐའ།།རང་བདེན་རྣམ་ཅན་འབད་ལས་བྱུང་། །ཆགས་བཅས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་དྲུག་།འདོད་ལས་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བདུན། །དེ་ཡི་གོང་མ་ཆགས་བཅས་ཀྱི། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བདུན་འཐོབ་བོ་། །ས་བདུན་ལས་རྒྱལ་མངོན་ཤེས་དང་། །མི་གཡོ་འཐོབ་དང་སྤེལ་བསྒོམ་པའི་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་དང་། །གོང་མའི་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་ལའང་། །སློབ་པ་སྦྱོང་བའི་གྲོལ་བ་ལ། །ཤེས་པ་དྲུག་དང་བདུན་འཐོབ་བམ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་དྲུག་།དེ་བཞིན་སྲིད་རྩེ་རྣམ་རྒྱལ་ལའང་། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་དགུའོ། །མི་གཡོ་བས་ནི་བཅུ་འཐོབ་བོ། །དེར འཕོ་གྲོལ་བའི་ཐ་མ་ལའང་།།བཤད་པའི་ལྷག་མ་ལ་བརྒྱད་འཐོབ།

 

这段文字是《俱舍论》的偈颂，我将分段翻译如下：

"无漏他心智，
及有漏他心，
了知自相境，
各别缘一事。

余十四行相，
除空无我相。
无漏具十六，
余无别行相，
余有如论说，
实体有十六。

具慧有所缘，
皆能为能取，
一切法所取。
初三通三性，
余者唯是善。

初者遍诸地，
六地有法智，
类智亦复然，
他心智四禅，
彼依欲色界。
法智依欲界，
余通三界依。

灭智念住一，
他心智有三，
其余皆是四。
法智缘九地，
道类智亦然，
苦集智二地，
四智十地缘，
一智非所缘。

法有十应配：
三界及无漏，
无为各有二。
唯世俗自聚，
余知无我性。

无漏初刹那，
有贪具一智，
第二具三智，
以上渐增一，
乃至具四智。

见道中忍智，
随其所生起，
获未来诸智，
后三得世俗。
是故说此为，
现观边际智，
彼成不生法。

自下灭为边，
自谛行相生。
有贪第十六，
具足得六智，
离欲界贪者，
即能获七智。
上界有贪者，
修道得七智。

胜七地神通，
得不动及修，
无间道位中，
上解脱道八。
有学净解脱，
得六或七智，
无间道得六，
有顶胜解同。

尽智时得九，
不动得十智，
彼转解脱末，
余说得八智。"

这段偈颂主要讨论了各种智慧的性质、所缘境界、行相以及在不同修道阶段获得智慧的情况等内容。

 །གང་ལས་ཆགས་བྲལ་བྱ་ཕྱིར་གང་། །ཐོབ་པ་དེར་ཡང་འོག་མའང་འཐོབ། །ཟད་པ་ཤེས་ལ་ཟག་བཅས་ཀྱང་། །ས་ཀུན་སྔོན་རྙེད་མི་འཐོབ་བོ། །རྙེད་དང་བསྟེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི། །དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཐོབ་པའོ། །གཉེན་ པོ་དང་ནི་ཐག་བསྲིང་པའི།།ཐོབ་པ་ཟག་དང་བཅས་པའི་ཡིན། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ནི་མ་འདྲེས་པ། །སྟོབས་ལ་སོགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །གནས་དང་གནས་མིན་ཤེས་པ་བཅུ། །ལས་འབྲས་ལ་བརྒྱད་བསམ་གཏན་སོགས། །དབང་པོ་མོས་དང་ཁམས་ལ་ནི། །དགུའོ་ལམ་དག་ལ་བཅུ་ འམ།།གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན། །ཟད་པ་དྲུག་གམ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་གནས་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བའི་སྟོབས། །བསམ་གཏན་དག་ན་ལྷག་མ་ནི། །ས་རྣམས་ཀུན་ན་ཅི་ཡི་ཕྱིར། །འདིའི་སྟོབས་གང་ཕྱིར་ཐོགས་མི་མངའ། །སྐུ་ལ་སྲེད་མེད་བུ་ཡི་སྟོབས། །གཞན་དག་ཚིགས་ན་གླང་ ཆེན་སོགས།།བདུན་ཅུས་བླགས་པའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །མི་འཇིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །ཇི་ལྟར་སྟོབས་ནི་དང་པོ་དང་། །བཅུ་པ་གཉིས་པ་བདུན་པ་བཞིན། །དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་བདག་ཉིད་གསུམ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཀུན་རྫོབ་བློ། །ཚོགས་དང་རྣམ་པ་སྤྱོད་ཡུལ་ དང་།།མཉམ་པའི་ཕྱིར་དང་ཆེས་ཆེའི་ཕྱིར། །ཐ་དད་བྱ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཚོགས་དང་ནི། །ཆོས་སྐུ་འགྲོ་བའི་དོན་སྤྱོད་པས། །མཉམ་པ་ཉིད་དེ་སྐུ་ཚེ་དང་། །རིགས་དང་སྐུ་བོང་ཚོད་ཀྱིས་མིན། །ཆོས་གཞན་སློབ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་། །ཁ་ཅིག་སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོ་དང་།།ཉོན་མོངས་མེད་དང་སྨོན་ནས་ཤེས། །སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་མངོན་སོགས། །ཉོན་མོངས་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས། །བསམ་གཏན་མཐའ་ན་མི་གཡོའི་ཆོས། །མིས་སྐྱེས་ཉོན་མོངས་འདོད་གཏོགས་པ། །མ་སྐྱེས་གཞིར་བཅས་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །སྨོན་ནས་ཤེས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་བཞིན་ཆོས་དོན་ངེས་ཚིག་དང་། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་།གསུམ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་མིང་དང་། །དོན་དང་ངག་ལ་ཐོགས་མེད་ཤེས། །བཞི་པ་རིགས་པ་ཐགས་ཐོགས་མེད། །མངོན་བརྗོད་ལམ་ལ་དབང་ཉིད་ལ། །དེ་ཡི་དམིགས་པ་དག་དང ལམ།།ཤེས་པ་དགུའོ་ས་ཐམས་ཅད། །ཡང་དག་དོན་རིག་བཅུའམ་དྲུག་།དེ་ནི་ཀུན་ན་གཞན་ཀུན་རྫོབ། །ཆོས་རིག་འདོད་དང་བསམ་གཏན་ན། །ངག་ནི་འདོད་དང་དང་པོ་ན། །མ་ཚང་བར་ནི་དེ་ཐོབ་མེད། །དྲུག་པོ་དེ་དག་རབ་མཐའ་བས།

 

这段《俱舍论》偈颂的翻译如下：

"为离何地贪，
所得彼地智，
亦得下地智。
尽智虽有漏，
一切地先得，
不复更重得。

所谓得及习，
是得有为善。
对治及远离，
是得诸有漏。

佛不共法有，
十八种功德：
处非处十智，
业果八智知，
静虑等根解，
及界九智知，
道谛具十智，
或二是世俗，
尽智六或十。

宿住死生智，
唯在诸静虑，
余通一切地。
何故此为力？
以无障碍故。

身力如无著，
童子之力量，
余如七十象，
此属触入处。

四无畏如是：
如初力第十，
第二第七力。
念住正知三，
大悲世俗智。

由众相行境，
及平等最胜，
差别有八种。
诸佛众法身，
利生行平等，
非寿种身量。

余法与学共，
一分凡夫共。
无诤及愿智，
无碍解等德。
无诤世俗智，
静虑边不动。

人生惑欲系，
未生具因境。
愿智亦如是，
缘一切为境。

法义词无碍，
辩说无碍解，
三依次无碍：
名义语言中，
第四理无滞。

说道自在中，
彼境及诸道，
九智遍诸地。
正义十或六，
彼遍余世俗。

法解欲静虑，
语欲初静虑，
未圆不得彼，
此六至究竟。"

这段偈颂主要讨论了佛陀的不共法（十八不共法）、四无畏、四无碍解等功德，以及各种智慧的性质和所依地等内容。

 །དེ་ནི་རྣམ་དྲུག་བསམ་གཏན་མཐའ། །དེ་ ནི་ས་ཀུན་གྱིས་མཐུན་བྱས།།འཕེལ་པའི་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། །སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་སྦྱོར་ལས་སྐྱེས། །རྫུ་འཕྲུལ་རྣ་བ་ཡིད་དང་ནི། །སྔོན་ཚེ་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་དང་། །ཟད་ཤེས་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡི། །མངོན་ཤེས་རྣམ་དྲུག་རྣམ་གྲོལ་བློ། །བཞི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ། །སེམས་ལ་ཤེས་པ་ལྔ་ ཡིན་ནོ།།ཟད་པའི་མངོན་ཤེས་སྟོབས་བཞིན་ནོ། །ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དག་ན། །རང་དང་འོག་སའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན། །ཐོབ་བྱ་འདྲིས་པ་ཆགས་བྲལ་བས། །གསུམ་པ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གསུམ། །དང་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་རྣ་བ་མིག་།མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་ནི། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་ལྷག་རྣམས་ དགེ་།གསུམ་ནི་རིག་པ་སྔོན་མཐའ་སོགས། །མ་རིག་པ་ནི་བཟློག་ཕྱིར་རོ། །མི་སློབ་ཐ་མ་གཉིས་ནི་དེའི། །རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཕྱིར་དེ་ཞེས་བྱ། །སློབ་ལ་འདོད་དེ་མ་རིག་དང་། །བཅས་རྒྱུད་ཕྱིར་ན་རིག་མ་བཤད། །དང་པོ་གསུམ་པ་དྲུག་པ་ནི། །ཆོ་འཕྲུལ་རྣམས་ཡིན་བསྟན་པ་མཆོག་།མི་འཁྲུལ ཕྱིར་དང་ཕན་པ་དང་།།ཡིད་འོང་འབྲས་ལ་སྦྱོར་བྱེད་ཕྱིར། །རྫུ་འཕྲུལ་ཏིང་འཛིན་དེ་ལས་ནི། །སྤྲུལ་དང་འགྲོ་བ་སྟོན་པ་ལ། །ཡིད་མགྱོགས་འགྲོ་བ་གཞན་དག་ལ། །ཕྱིན་བྱེད་མོས་པ་ལས་བྱུང་ཡང་། །འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི། །ཕྱི་ཡི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་རྣམ་གཉིས། །གཟུགས་གཏོགས་ གཉིས་སྤྲུལ་སེམས་དག་གིས།།དེ་དག་ཀྱང་ནི་བཅུ་བཞིའོ། །བསམ་གཏན་འབྲས་གཉིས་ནས་ལྔའི་བར། །རིམ་བཞིན་གོང་མ་ལས་སྐྱེས་མིན། །དེ་རྙེད་བསམ་གཏན་བཞིན་དེ་ནི། །དག་དང་རང་ལས་དེ་ལས་གཉིས། །རང་གི་ས་པས་སྤྲུལ་པར་བྱེད། །སྨྲར་འཇུག་པ་ནི་འོག་མས་ཀྱང་། །སྟོན་མིན་ སྤྲུལ་པ་པོ་དང་བཅས།།བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་གཞན་འཇུག་ཕྱིར། །ཤི་བ་ལ་ཡང་བྱིན་བརླབས་ཡོད། །མི་བརྟན་ལ་མེད་གཞན་དག་མིན། །དང་པོ་དུ་མས་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །བྱང་བར་གྱུར་ནས་བཟློག་པའོ། །བསྒོམས་ལས་སྐྱེས་པ་ལུང་མ་བསྟན། །སྐྱེ་བ་ལས་སྐྱེས་རྣམ་གསུམ་མོ། །རྫུ་ འཕྲུལ་གསང་སྔགས་སྨན་དག་དང་།།ལས་ལས་སྐྱེས་དང་རྣམ་པ་ལྔ། །ལྷ་ཡི་མིག་དང་རྣ་བ་ཡིན། །བསམ་གཏན་ས་པའི་གཟུགས་དང་བ། །རྟག་ཏུ་རྟེན་བཅས་མ་ཚང་མེད། །ཐག་རིང་ཕྲ་སོགས་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །དགྲ་བཅོམ་བསེ་རུ་སྟོན་རྣམས་ཀྱིས། །སྟོང་གཉིས་གསུམ་དང་གྲངས་མེད་ མཐོང་།།གཞན་ཡང་སྐྱེ་བས་ཐོབ་དེས་ནི། །སྲིད་པ་བར་མ་མི་མཐོང་ངོ་། །སེམས་ཤེས་དེ་ནི་རྣམ་གསུམ་གང་།

 

这段《俱舍论》偈颂的翻译如下：

"彼六至静虑边，
一切地随顺，
增长至究竟。
除佛由加行，

神通有六种：
神足天耳意，
宿住死生智，
漏尽通解脱。
四是世俗智，
他心智有五，
漏尽通如力。

五通在四禅，
缘自下为境。
由得习离贪，
三念住为三，
神通天耳眼。
眼耳二神通，
无记余皆善。

三名为明智，
破除无明故。
无学后二通，
生彼相续故。
有学亦应尔，
具无明不说。

初三及第六，
是为三神变。
最胜说教法，
不谬利乐果。

神足等持中，
能变化示现，
意势行余处，
虽由胜解生。

欲界所化现，
外四处二种，
色界二所化，
心亦有十四。

静虑果二至五，
渐次非上起。
得如本静虑，
净及自上二。

自地能变化，
下地能发语。
非化主能示，
加持他方起。
死身亦可持，
无常非余类。
初多成一事，
串习则相反。

修所成无记，
生得通三性。
神变咒药业，
五种所生通。
天眼耳二通，
静虑地净色，
恒依根无缺，
远细等为境。

罗汉独觉佛，
见二三无数。
余由生得者，
不见中有身。
他心通三种。"

这段偈颂主要讨论了六神通的性质、所依地、作用范围等内容，以及神变、天眼、天耳等神通的具体特征和功用。

 །རྟོག་དང་རིག་སྔགས་ཀྱིས་བྱས་པའང་། །དམྱལ་བ་པས་ནི་དང་པོ་ཤེས། །མི་ལ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་མེད། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་སྟེ་གནས་བདུན་པའོ།། །།བསམ་གཏན་དག་ནི་རྣམ་གཉིས་བཞི། །དེར་སྐྱེ་བ་དག་རབ་ཏུ་བཤད། །སྙོམས་འཇུག་དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པ། །རྗེས་འབྲང་བཅས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ། །དཔྱོད་དང་དགའ་དང་བདེ་དང་ལྡན། །ཡན་ལག་སྔ་སྔ་སྤངས་པ་ཡི་། །དེ་བཞིན་གཟུགས་མེད་ཕུང་པོ་བཞི། །འོག མའི་ས་ལས་དབེན་ལས་སྐྱེས།།ཉེར་བསྡོགས་གསུམ་དང་བཅས་པར་ནི། །གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་ཅེས་བྱ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་གཟུགས་མེད་དོ། །གཟུགས་ནི་སེམས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་མཁའ་མཐའ་ཡས། །ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་དེ་ལྟར། །སྦྱོར་ཕྱིར་དམན་ ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད།།འདུ་ཤེས་མེད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྙོམས་འཇུག་དངོས་གཞིའི་རྫས། །རྣམ་པ་བརྒྱད་བདུན་རྣམ་པ་གསུམ། །རོ་མྱང་ལྡན་དང་དག་པ་དང་། །ཟག་མེད་བརྒྱད་པ་རྣམ་པ་གཉིས། །རོ་མྱང་མཚུངས་ལྡན་སྲེད་བཅས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་དགེ་བ་ནི། །དག་པ་དེ་ནི་ དེས་མྱང་བྱ།།ཟག་མེད་འཇིག་རྟེན་འདས་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ་རྟོག་དཔྱོད་དང་། །དགའ་དང་བདེ་དང་ཏིང་འཛིན་རྣམས། །གཉིས་པ་ལ་ནི་ཡན་ལག་བཞི། །རབ་དང་དང་ནི་དགའ་ལ་སོགས། །གསུམ་པ་ལ་ལྔ་བཏང་སྙོམས་དང་། །དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་བདེ་དང་གནས། །མཐའ་ན་བཞི་དྲན་བཏང་སྙོམས་ དང་།།བདེ་མིན་སྡུག་མིན་ཏིང་འཛིན་རྣམས་། །རྫས་སུ་བཅུ་གཅིག་དང་པོ་ན། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བདེ་བ་ཡིན། །རབ་ཏུ་དང་བ་དད་པ་ཡིན། །ལུང་རྣམ་གཉིས་ཕྱིར་དགའ་ཡིད་བདེ། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་དགའ་བདེ་དང་། །རབ་དང་ཤེས་བཞིན་དྲན་པ་དང་། །བཏང་སྙོམས་དྲན་པ་དག་པ་མེད། །ཁ་ཅིག་ ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་བཏང་སྙོམས།།སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་ནི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། །བཞི་པ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཡིན། །རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་དབུགས་དག་དང་། །བདེ་བ་ལ་སོགས་བཞི་ཡིན་ནོ།

 

 

这段文字包含《俱舍论》第七品末尾及第八品开头，翻译如下：

"分别及咒术，
地狱初能知，
人中无生得。

《阿毗达磨俱舍论》
第七分别智品终。

静虑有二种四，
生静虑已说。
等至善专一，
有随行五蕴。
具寻伺喜乐，
渐离前支分。
无色亦如是，
四蕴离下生。

及三近分中，
破除色想名。
无色无诸色，
色从心所生。
识无边空无边，
无所有处等，
由加行劣故，
非想非非想。

如是等至本，
八七三种物。
有味相应净，
无漏八二种。
味相应有爱，
世间诸善法，
名为清净道，
无漏出世间。

初禅具五支：
寻伺喜乐定，
第二具四支：
内净及喜等，
第三具五支：
舍念慧乐住，
第四唯四支：
念舍不苦乐定。

实物有十一，
初禅轻安乐，
内净即信根，
教说喜意乐。
染污无喜乐，
内净念正知，
舍念清净等，
有说轻安舍。

由离八过失，
第四名不动。
寻伺及气息，
乐等为四过。"

这段偈颂主要讨论了四禅八定的性质、特征、支分等内容，以及各种禅定的差别和功德。

 །སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་ན་ནི། །ཡིད་བདེ་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་། །བཏང་སྙོམས་ཡིད་བདེ་བདེ་བ་དང་། །བཏང་སྙོམས་ བཏང་སྙོམས་ཚོར་བ་ཡོད་།།གཉིས་པ་སོགས་ན་ལུས་མིག་དང་། །རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་རིག་སློང་། །གང་ཡིན་དེ་ནི་དང་པོར་གཏོགས། །དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་མིན། །དེ་དང་མི་ལྡན་འདོད་ཆགས་བྲལ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་དག་པ་འཐོབ་། །ཟག་མེད་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཡིས། །ཉོན་མོངས་ཅན་ཉམས་སྐྱེ་བ་ ཡིས།།ཟག་པ་མེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །ལྟག་འོག་གསུམ་པའི་བར་དགེ་བ། །སྐྱེའོ་དག་པ་ལས་དེ་བཞིན། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་རང་དག་དང་། །ཉོན་མོངས་འོག་མའི་དག་གཅིག་ཀྱང་། །འཆི་འཕོའི་དག་ལས་ཉོན་མོངས་ཀུན། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་གོང་མ་མིན། །དག་པ་ ཉམས་པའི་ཆ་མཐུན་སོགས།།རྣམ་བཞི་དེ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན། །ཉོན་མོངས་སྐྱེ་དང་རང་ས་དང་། །གོང་དང་ཟག་མེད་རྗེས་མཐུན་པ་། །ཉམས་ཆ་མཐུན་སོགས་མཇུག་ཐོགས་སུ། །གཉིས་དང་གསུམ་དང་གསུམ་དང་གཅིག་།ས་བརྒྱད་རྣམ་གཉིས་འབྲེལ་པ་དང་། །གཅིག་རྒལ་སོང་ཞིང་འོངས་ནས་ནི། །རིགས་མི་ མཐུན་པ་གསུམ་པར་འགྲོ།།ཐོད་རྒལ་གྱི་ནི་སྙོམས་འཇུག་ཡིན། །བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་རང་དང་ནི། །འོག་སའི་རྟེན་ཅན་འོག་དགོས་མེད། །སྲིད་རྩེར་འཕགས་པའི་ཅི་ཡང་མེད། །མངོན་སུམ་བྱས་ནས་ཟག་པ་ཟད། །སྲེད་བཅས་རང་གི་སྲེད་ལ་དམིགས། །བསམ་གཏན་དགེ་ཡུལ་ཡོད་དགུ་ ཡིན།།གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན། །ཟག་པ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་རྣམས། །སྤོང་ངོ་ཉེར་བཟློག་དག་པས་ཀྱང་། །དེ་དག་ལ་ནི་ཉེར་བཟློག་བརྒྱད། །དག་པ་བདེ་མིན་སྡུག་བསྔལ་མིན། །དང་པོ་འཕགས་པའང་ཁ་ཅིག་གསུམ། །རྟོག་མེད་བསམ་གཏན་ ཁྱད་པར་ཅན།།རྣམ་གསུམ་བདེ་མིན་སྡུག་བསྔལ་མིན། །དེ་ནི་ཚངས་ཆེན་འབྲས་བུ་ཅན། །མན་ཆད་རྟོག་དཔྱོད་བཅས་པ་ཡི། །ཏིང་འཛིན་ཡན་ཆད་གཉིས་ཀ་མེད། 

 

这段《俱舍论》偈颂的翻译如下：

"生静虑地中，
喜乐及舍受，
舍喜并乐受，
舍舍诸受有。

二禅等地中，
眼耳身识等，
所起属初禅，
无记非烦恼。

离彼得离贪，
由生得清净。
无漏由离贪，
染退由生起。

无漏后相续，
上下至三间，
善生如净道，
自地诸烦恼。

染污生自净，
及下地净一，
死净生诸染，
染上地不生。

净退分等四，
如其次第者：
染生及自地，
上地随无漏。

退分等相续，
二三三一起。
八地二相属，
超越往来至，
异类至第三，
名为超越定。

静虑无色界，
依自下非上，
有顶圣无所有，
现前尽诸漏。

有爱缘自爱，
静虑善九境，
无色善本性，
不缘下有漏。

无漏能断惑，
对治净亦然。
彼有八对治，
净非苦非乐。

初圣或三种，
无寻殊胜定，
三种非苦乐，
彼招大梵果。
下有寻伺定，
上二俱无有。"

这段偈颂主要讨论了各种禅定中的受、识、烦恼的差别，以及禅定的退失、超越等修行相关内容。同时也说明了静虑、无色定的所缘境界和对治烦恼的方法。

།མཚན་མེད་ཞི་བའི་རྣམ་པ་དང་། །སྟོང་ཉིད་བདག་མེད་སྟོང་ཉིད་དུ། །འཇུག་པའོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ནི། །དེ་ལས་གཞན་བདེན་རྣམ་པ་དང་། ། དག་དང་དྲི་མ་མེད་དེ་དག་།དྲི་མེད་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་མོ། །སྟོང་ཉིད་སྟོང་ཉིད་ཅེས་ལ་སོགས། །གཞན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་མོ། །གཉིས་ནི་སྟོང་དང་མི་རྟག་པར། །མི་སློབ་པའི་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། །མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མེད་ནི། །ཞི་བར་མ་བརྟགས་ཟད་པ་ལ། །ཟག་བཅས་མི་ནང་མི་གཡོ ལ།།ཉེར་བསྡོགས་བདུན་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །དགེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི། །བདེ་འགྱུར་ཏིང་འཛིན་སྒོམ་པ་ཡིན། །མིག་གི་མངོན་ཤེས་མཐོང་འགྱུར་འདོད། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བློ་དབྱེར་འགྱུར། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་བསམ་གཏན་མཐའི། །གང་ཡིན་དེ་ཟག་ཟད་འགྱུར་བསྒོམ་། །ཚད་མེད་པ་ནི་བཞི་ཡིན་ ནོ།།གནོད་སེམས་ལ་སོགས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །ཞེ་སྡང་མེད་བྱམས་སྙིང་རྗེ་ཡང་། །ཡིད་བདེ་བ་ནི་དགའ་བ་ཡིན། །བཏང་སྙོམས་མ་ཆགས་རྣམ་པ་ནི། །ཀྱེ་མ་བདེར་གྱུར་སྡུག་བསྔལ་དང་། །དགར་གྱུར་སེམས་ཅན་རྣམས་སྙམ་པ། །སྤྱོད་ཡུལ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །དགའ་བ་བསམ་གཏན་ གཉིས་ན་ཡོད།།གཞན་ནི་དྲུག་ན་ཁ་ཅིག་ལྔ། །དེ་ཡིས་མི་སྤོང་མི་དག་གི་།ནང་དུ་སྐྱེད་དེ་ངེས་གསུམ་ལྡན། །རྣམ་པར་ཐར་བརྒྱད་དང་པོ་གཉིས། །མི་སྡུག་བསམ་གཏན་གཉིས་ན་ཡོད། །གསུམ་པ་མཐའ་ན་དེ་མ་ཆགས། །གཟུགས་མེད་མཉམ་གཞག་དགེ་རྣམས་སོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། ཕྲ་བ་ཕྲ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །རང་གི་དག་དང་འོག་མ་ཡི། །འཕགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ལས་ལྡང་། །དང་པོ་འདོད་གཏོགས་སྣང་ཡུལ་ཅན། །གང་དག་གཟུགས་ཅན་མིན་དེ་དག་།སྤྱོད་ཡུལ་གོང་དང་རང་གི་སའི། །སྡུག་བསྔལ་སོགས་དང་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ མཆེད་བརྒྱད།།གཉིས་ནི་རྣམ་ཐར་དང་པོ་བཞིན་། །གཉིས་ནི་གཉིས་པ་བཞིན་དེ་གཞན། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞིན། །ཟད་པར་བཅུའོ་བརྒྱད་མ་ཆགས། །བསམ་གཏན་མཐའ་ན་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། 

 

 

这段《俱舍论》偈颂的翻译如下：

"无相寂静相，
空无我空性，
无愿则缘余，
诸谛相清净。
无垢及离垢，
名三解脱门。

空空性等相，
复有三等持。
二缘空无常，
所缘无学法。
无相缘无相，
寂灭无分别。

有漏唯内身，
不动近分七。
善初静虑中，
修乐定成就。
天眼通见道，
加行智差别。
金刚喻定后，
彼修尽诸漏。

四无量心者，
对治害等故。
无瞋即慈心，
悲心喜意乐，
舍心无贪相。
愿彼得安乐，
离苦得欢喜，
缘欲界有情。
喜在二静虑，
余六或说五。

不能断惑染，
生人中定三。
八解脱前二，
不净二静虑，
第三在有顶，
无色善等至，
灭尽定最后。

从微细定出，
自净下圣心。
初欲界所缘，
无色上自地，
苦等随智分。

八胜处如是：
二如初解脱，
二如第二种，
余如净解脱。
十遍处八净，
后边静虑境。"

这段偈颂主要讨论了三解脱门、三等持、四无量心、八解脱、八胜处、十遍处等修行法门的性质和特征，以及它们的所缘境界和修习次第。

།འདོད་པ་གཉིས་ནི་གཟུགས་མེད་དག་།སྤྱོད་ཡུལ་རང་གི་ཕུང་པོ་བཞི། །འགོག་པ་བཤད་ཟིན་ལྷག་མ་ནི། ། འདོད་ཆགས་བྲལ་དང་སྦྱོར་བས་འཐོབ། །གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་ཁམས་གསུམ་གྱི། །རྟེན་ཅན་ལྷག་མ་མི་ལས་སྐྱེ། །ཁམས་གཉིས་དག་ཏུ་གཟུགས་མེད་པ། །རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསམ་གཏན་རྣམས། །དེ་དག་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་། །སྟོན་པའི་དམ་ཆོས་རྣམ་གཉིས་ཏེ། ། ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་འཛིན་བྱེད་པ་སྨྲ་བྱེད་དང་། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན། །བདག་གིས་མངོན་པའི་ཆོས་འདི་ཕལ་ཆེར་ནི། །ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྲུབ་བཤད། །ཉེས་པར་ཟིན་གང་དེ་འདིར་བདག་གིས་ཉེས། །དམ་ཆོས་ཚུལ་ལ་ཚད་མ་ཐུབ་རྣམས་ཡིན། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས པ་ལས།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་བརྒྱད་པའོ།། །།སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་མིག་ནི་ཟུམ་གྱུར་ཅིང་། །དབང་གྱུར་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་ཟད་པ་ན། །དེ་ཉིད་མ་མཐོང་རང་དགར་གྱུར་པ་ཡི། །ངན་རྟོག་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་འདི་དཀྲུགས་སོ། །རང་བྱུང་རང་བྱུང་བསྟན་པ་གཅེས་འཛིན་རྣམས། །མཆོག་ ཏུ་ཞིར་གཤེགས་འགྲོ་མགོན་མེད་པ་ན།།འདོམས་མེད་ཡོན་ཏན་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡི། །དྲི་མས་དགའ་མགུར་དེང་སང་འདི་ན་སྤྱོད། །དེ་ལྟར་ཐུབ་པ་དག་གི་བསྟན་པ་ནི། །ལྐོག་མར་སྲོག་ཕྱིན་འདྲ་དང་དྲི་མ་རྣམས། །སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུ་རིག་ནས་ནི། །ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་བག་ཡོད་གྱིས། །ཆོས་ མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སློབ་དཔོན་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙྪ་བ་བནྡེ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། །།


 

这是《俱舍论》第八品末尾及全论结语的部分，翻译如下：

"欲界二无色，
所缘自四蕴。
灭定如前说，
余由离染得。
无色三界依，
余从人中生。
二界无色定，
因业力所生。
色界诸静虑，
彼等及法尔。

导师正法二：
教证为体性。
持者唯能说，
及能修行者。

我此对法论，
多依迦湿弥罗，
毗婆沙师宗，
所说而成立。
若有所错谬，
过在我非余，
于正法道理，
诸佛为量故。

《阿毗达磨俱舍论》
第八分别定品终。

大师世间眼已闭，
证悟众生多灭尽，
不见真理恣意者，
邪思扰乱此教法。

自觉护持正法者，
寂灭无依怙众生，
无师功德毁坏者，
垢染今时恣意行。

如是能仁教法命，
如至喉边诸垢染，
当知时势力转盛，
求解脱者应慎行。

《阿毗达磨俱舍论》
由大师释迦比丘世亲造毕。

印度堪布吉那弥多罗及
大译师班智达贝则译校定稿。"

这是《俱舍论》的最后部分，包含了对无色定的说明，以及世亲论师对自己造论的总结。最后以感叹佛法衰微、劝勉后学精进的偈颂作结。末尾标明了译者信息。

